Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderleri Beyaz Saray'da gösterişli bir zirvede bir araya geldi. Kırmızı halılar ve karşılıklı jestlere rağmen zirve çok az sonuç üretti.
ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i Beyaz Saray'da ağırladı. Ancak gösterişli zirvenin, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki sorunları çözecek somut bir çıktısı olmadı.
Bu, Şi'nin on yılı aşkın bir süre sonra Washington'a ilk gelişi oldu. Trump, Şi'yi Joint Base Andrews askerî havalimanında askerî tören ve kırmızı halıyla karşıladı.
Washington'da yabancı bir lideri havalimanında karşılayan son ABD başkanı, 2015'te Papa Françesko'nun ziyareti sırasında Barack Obama olmuştu.
Trump, kapalı kapılar ardında yapılan görüşmeyi "harika" diye niteledi ancak daha fazla detay vermedi.
ABD Başkanı, Çin lideri ile ikili ilişkisinden duyduğu memnuniyeti de dile getirdi. Aynı zamanda Çin Komünist Partisi'nin lideri de olan Şi'nin Washington ziyareti, Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Trump'ın Demokrat partili siyasetçileri "komünistler" diyerek suçladığı bir dönemde gerçekleşti.
Trump çok uzun süredir, Çin'in ABD için "bir numaralı tehdit" olduğunu savunuyor, Pekin hakkında düşmanca ifadeler kullanıyordu.
Zorlu konularda ilerleme yok
Beyaz Saray'daki gösterişli törene rağmen analistler Washington-Pekin ilişkilerinde anlamlı bir değişiklik beklemiyor.
Kapalı kapılar ardında yapılan görüşmeden yapay zeka, ticaret, Tayvan ve İran gibi zorlu konularda herhangi bir ilerleme sağlandığına ilişkin işaret gelmedi.
Çin resmi haber ajansına göre, görüşme sırasında Şi, ABD'den "Tayvan'ın bağımsızlığına" karşı çıkmasını istedi. Şi'nin Trump'a, Tayvan'a silah satışlarını durdurması yönünde baskı yapması bekleniyordu.
Pekin Tayvan'ı kendi toprağı olarak görüyor ve "yeniden birleşme" için "askeri seçenekler dahil" tüm senaryolara açık olduklarını ifade ediyorlar.
Egemen bir ülke olarak tanımamakla birlikte ABD ise yıllardır Tayvan'a siyasi ve askeri destek sağlıyor.
Trump'ın ise Çin'de gözaltında bulunan Amerikan vatandaşlarının serbest kalmasını talep ettiği değerlendiriliyor.
Çin İran konusunda "istekli değil"
Pekin'in İran veya Rusya'yı ABD'nin çağrısı doğrultusunda bir anlaşmaya ikna etmeye istekli olduğuna dair bugüne kadar çok az işaret geldi.
Trump daha önce pek çok kez Şi'den bu ülkeler üzerindeki gücünü kullanmasını ve Moskova ile Tahran'ı barış anlaşmasına ikna etmesini istemişti.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nde (CSIS) görev yapan eski Beyaz Saray yetkilisi Edgard Kagan, Trump'ın "Şi ile arasındaki kişisel ilişki üzerinden hareket ettiğini", buna karşın Çinli liderin "çok daha temkinli davrandığını ve kişisel ilişkiden ziyade ülkeler arasındaki ilişkiyle odaklandığını" belirtti.
Yapay zeka da gündemdeydi
Trump görüşme öncesi konuğu ile öncelikle "süper zekayı" ele alacaklarını da söylemişti.
ABD Başkanı "yapay zeka" yerine "süper zeka" ifadesini kullanmaya başladı.
Yoğun rekabete dikkat çeken analistler, iki ülke arasında yapay zeka alanında sembolik anlaşmaların ötesine geçebilecek bir iş birliği beklemiyor.
Öte yandan Şi ve Trump'ın katılımıyla Beyaz Saray'da düzenlenen davet yemeğinin katılımcıları arasında Apple CEO'su Tim Cook, Amazon'un kurucusu Jeff Bezos, Alphabet CEO'su Sundar Pichai, OpenAI CEO'su Sam Altman, Tesla CEO'su Elon Musk ve Nvidia CEO'su Jensen Huang gibi isimler yer aldı.
Ticaret savaşında ateşkes devam
Şi, Trump ile görüşmesi öncesinde ticari ilişkilere dikkat çekmiş, Amerikan şirketlerinin ülkesinde memnuniyetle karşılandığını, Çinli şirketlere de ABD'de "adil davranılmasını umduğunu" söylemişti.
Trump ilk başkanlık döneminden bu yana Huawei ve TikTok başta olmak üzere Çinli şirketleri hedef alan birçok adım atmıştı.
Önceki gün ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin ile ticaret savaşını askıya alan gümrük vergisi ile ilgili anlaşmanın 10 Ocak'a kadar uzatıldığını açıklamıştı.
Şi, ülkesinin nadir toprak elementleri pazarındaki tam hakim konumu ile ABD karşısında güçlü konumda görünüyor. Bu maddeler cep telefonlarından insansız saldırı araçlarına hemen her teknolojik ürün için kritik önemde.
Öte yandan her iki lider de ilişkilerde istikrardan fayda görüyor. Trump hâlihazırda İran savaşı ile meşgulken, Şi de ülkesinde ekonomik sorunlarla mücadele ediyor.
Reuters / MUK,JD
DW