Ελληνικά
Giriş Tarihi : 30-05-2024 09:55

Η Πολωνία βγήκε από το άρθρο 7, την ειδική διαδικασία της ΕΕ για το κράτος δικαίου

Η Πολωνία βγήκε από το άρθρο 7, την ειδική διαδικασία της ΕΕ για το κράτος δικαίου

Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ υποσχέθηκε να αποκαταστήσει το κράτος δικαίου και να επαναφέρει τις σχέσεις μεταξύ Βαρσοβίας και Βρυξελλών.

Η Πολωνία βγήκε επίσημα από το άρθρο 7, τον έκτακτο μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταστολή των χωρών που αψηφούν ανοιχτά τις θεμελιώδεις αξίες του μπλοκ.

Η απόφαση, η οποία είχε προαναγγελθεί νωρίτερα αυτόν τον μήνα και επισημοποιήθηκε το πρωί της Τετάρτης, τερματίζει μια μακρόχρονη ιστορία που χρονολογείται από τον Δεκέμβριο του 2017, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργοποίησε το άρθρο 7 - γνωστό ως "πυρηνική επιλογή" επειδή μπορεί να οδηγήσει στην αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου - για τη συστηματική διάβρωση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης από την Πολωνία.

Η σύγκρουση προήλθε από τις σαρωτικές μεταρρυθμίσεις που εισήγαγε το σκληροδεξιό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), το οποίο αναδιάρθρωσε τη δομή των δικαστηρίων, συντόμευσε τη θητεία των εν ενεργεία δικαστών και προώθησε σε κορυφαίες θέσεις φιλικούς προς το κόμμα διορισμούς.

Η Επιτροπή πολέμησε σκληρά την αναμόρφωση, υποστηρίζοντας ότι υποβάθμισε τη διάκριση των εξουσιών, εμπόδισε την ορθή εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ, άφησε τους επενδυτές απροστάτευτους και έθεσε σε κίνδυνο τη συνεργασία με άλλα κράτη μέλη.

"Οι δικαστικές μεταρρυθμίσεις στην Πολωνία σημαίνουν ότι το δικαστικό σώμα της χώρας βρίσκεται πλέον υπό τον πολιτικό έλεγχο της κυβερνητικής πλειοψηφίας", δήλωσε το 2017 το εκτελεστικό όργανο.

Απτόητη, η κυβέρνηση υπό την ηγεσία του PiS προώθησε τα σχέδιά της και ψήφισε μια άλλη αμφιλεγόμενη μεταρρύθμιση που εξουσιοδότησε το πειθαρχικό τμήμα του Ανώτατου Δικαστηρίου να τιμωρεί τους δικαστές ανάλογα με το περιεχόμενο των αποφάσεών τους.

Το 2021, το Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας, του οποίου η νομιμότητα είχε υπονομευθεί από τις αλλαγές, εξέδωσε μια εκρηκτική απόφαση που αμφισβητούσε την υπεροχή του δικαίου της ΕΕ και την εγκυρότητα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (ΔΕΕ).

Οι κινήσεις αυτές επιδείνωσαν περαιτέρω την αντιπαράθεση μεταξύ της Βαρσοβίας και των Βρυξελλών και δημιούργησαν σοβαρούς φόβους ότι η Πολωνία θα αποσυνδεθεί από το νομικό σύστημα του μπλοκ.

Όμως οι βουλευτικές εκλογές του 2023 εγκαινίασαν μια νέα εποχή με την εκλογή του Ντόναλντ Τουσκ, πρώην προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ως πρωθυπουργού. Ο Τουσκ κινήθηκε γρήγορα για να αποκαταστήσει τις διπλωματικές σχέσεις και να γυρίσει σελίδα στη διαμάχη.

Οι εργασίες δεν έχουν τελειώσει

Η κυβέρνηση του Τουσκ παρουσίασε στη συνέχεια ένα "σχέδιο δράσης" εννέα νόμων για την αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, εξέδωσε υπουργική απόφαση για την παύση αδικαιολόγητων διαδικασιών κατά δικαστών και ανέλαβε δεσμεύσεις για τον σεβασμό του ΔΕΚ και την υπεροχή του δικαίου της ΕΕ.

Το άνοιγμα απέδωσε γρήγορα καρπούς: στα τέλη Φεβρουαρίου, η Επιτροπή ξεμπλόκαρε 137 δισεκατομμύρια ευρώ από τα ταμεία ανάκαμψης και συνοχής στα οποία η Βαρσοβία δεν είχε πρόσβαση. Μέχρι τον Απρίλιο, έλαβε την πρώτη πληρωμή ύψους 6,3 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και δάνεια.

Αξιωματούχοι στις Βρυξέλλες, ωστόσο, αναγνωρίζουν ότι το έργο δεν έχει ακόμη τελειώσει: τα νομοσχέδια στο πλαίσιο του "σχεδίου δράσης" απέχουν πολύ από το να γίνουν νόμος και θα μπορούσαν ακόμη να ασκηθούν βέτο από τον πρόεδρο Αντρέι Ντούντα, ο οποίος έχει αρκετές ιδεολογικές διαφορές με τον Ντόναλντ Τουσκ.

"Μπορούμε να δούμε στην πράξη ότι η κατάσταση εξελίσσεται ευνοϊκά στην Πολωνία", δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος της Επιτροπής νωρίτερα αυτόν τον μήνα. "Η απειλή για το κράτος δικαίου έχει μειωθεί σημαντικά. Πρέπει να συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε με την Πολωνία με άλλα εργαλεία που έχουμε στη διάθεσή μας".

Ακόμα και αν το "σχέδιο δράσης" ματαιωθεί ή μείνει ανολοκλήρωτο, "αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι επιστρέφουμε στο έδαφος του άρθρου 7", πρόσθεσε ο αξιωματούχος.

Η Ουγγαρία, η οποία εξακολουθεί να υπόκειται στο άρθρο 7 και δεν μπορεί να έχει πρόσβαση σε κεφάλαια ανάκαμψης, εξέφρασε την αντίθεσή της στους γρήγορους ρυθμούς της Κομισιόν, διερωτώμενη γιατί η απόφαση βασίστηκε σε πολιτικές δεσμεύσεις και όχι στην αναμονή του τελικού αποτελέσματος του "σχεδίου δράσης".

"Η αξιολόγηση της Επιτροπής φαίνεται να είναι ένα καθαρά πολιτικό προϊόν που επιβεβαιώνει τα διπλά πρότυπα και έρχεται σε κατάφωρη αντίθεση με την προηγούμενη θέση της σε θέματα που σχετίζονται με το κράτος δικαίου", δήλωσε ο Bóka János, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ουγγαρίας.

"Ενισχύει την άποψη ότι το άρθρο 7 δεν είναι παρά ένα εργαλείο πολιτικού εκβιασμού".

euronews

LMLM

LM