AB liderler zirvesine ABD-Rusya yakınlaşması ve Başkan Trump'ın Ukrayna lideri Zelenskiy'e sert eleştirileri sonrası Ukrayna'ya hizmet veren Starlink uydu sistemlerinde yaşanan aksaklık damgasını vurdu.
Brüksel'de düzenlenen AB liderler zirvesinin son gününe ABD ile Rusya arasında yaşanan yakınlaşma ve Ukrayna damgasını vurdu.
ABD ve Rusya arasında geçen hafta varılan dizel yakıt anlaşması, Ukrayna'yı destekleyen AB ülkelerinin tepkisini çekmiş ve ABD ile AB ve Ukrayna arasında karşılıklı suçlamalara yol açmıştı. Ardından ABD'li milyarder Elon Musk'a ait SpaceX'e bağlı Starlink'in Ukrayna ordusuna sağladığı uydu iletişim sisteminde yaşanan aksaklıklar soru işaretlerini daha da artırdı.
Cuma günü Brüksel'deki AB zirvesi marjında gazetecilere açıklamalarda bulunan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD'nin Rus dizelinin yeniden uluslararası piyasalarda satılmasına izin vermesini "uygunsuz" diye eleştirdi, bunu ABD ile Rusya arasında doğal gaz konusunda bir anlaşmanın izleyebileceği endişesini dile getirdi.
"Ve şimdi dizel anlaşması sayesinde paranın yeniden Rusya'ya akmaya başlayacağını görüyoruz" diyen Zelenskiy, "Bu dizel anlaşması, Hürmüz Boğazı'nın küresel piyasalar üzerindeki etkisini telafi etmeye asla yetmeyecek. Ancak Putin'in bu savaşı finanse etmek için kullanabileceği kaynakları artırarak doğrudan kasasına daha fazla para girmesini sağlayacak" ifadelerini kullandı.
Starlink sistemlerinde yavaşlama: Sivillerin hayatı riske girdi
Zelenskiy, Space X şirketine bağlı uydu iletişiminin iyileştiğini, ancak tamamen eski haline dönmediğini de belirterek bunun sivillerin yaşamını riske attığını söyledi. Ukrayna lideri, ülkesinin Rus dronlarını etkisiz hale getirebilmek için bu hizmete bağımlı olduğuna vurgu yaptı.
Ukrayna, cephe hattındaki iletişim, Rusya'nın işgal ettiği bölgelere yönelik orta menzilli saldırılar ve önleme amaçlı insansız hava araçlarının koordinasyonu için Starlink'in askeri versiyonu olan Starshield sistemini kullanıyor.
Ülke ayrıca SpaceX'in sivil uydu internet ağı Starlink'ten de yararlanıyor, ancak bu sistem saldırı amaçlı operasyonlarda kullanılmıyor.
SpaceX'in sahibi Elon Musk, hizmette yaşanan herhangi bir kısıtlamanın SpaceX'in değil, ABD yönetiminin sorumluluğunda olduğunu açıklamıştı.
Zelenskiy, düzenlediği basın toplantısında konuyla ilgili olarak, "Hız tamamen eski seviyesine döndü mü? Hayır. Hız şu anda yeniden artırılıyor mu? Evet. Ortaklarım bana yönetimin ve Beyaz Saray'ın, hizmetlerin yeniden sağlanması için SpaceX'e mesaj gönderdiğini söyledi" ifadelerini kullandı, Starlink hizmetlerindeki aksama için "Bu çok rahatsız edici ve tehlikeli bir sürprizdi" dedi.
Zelenskiy, Starlink'in Rus topraklarına saldırılar için kullanmadığına da vurgu yaptı.
Trump ile Zelenskiy arasında ipler niye yeniden gerildi?
Kiev yönetimi, Starlink hizmetinin kısıtlandığını Çarşamba günü açıklamıştı. Yetkililer, bazı Starlink terminallerinde bildirilen hız düşüşlerinin arkasında Washington'ın olabileceğini öne sürmüştü. Bu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump'ın Ukrayna lideri Zelenskiy'e yönelik sert eleştirilerinin ardından geldi.
ABD ile Rusya arasında varılan dizel yakıt anlaşması sonrasında Zelenskiy, Trump arabuluculuğunda Rusya ile karşılıklı olarak enerji tesislerinin vurulmaması yönünde yapılan anlaşmadan çekildiklerini açıklamış ve Ukrayna ordusu Rusya'daki bir petrol rafinerisini vurmuştu.
Trump bunun üzerine Zelenskiy'i sert bir şekilde eleştirerek "Yaptığı tek şey dünya petrol fiyatlarını yükseltmek. Açıkçası bunun utanç verici olduğunu düşünüyorum" demiş ve Ukrayna liderinin bunun hesabını sandıkta vereceğini ifade etmişti.
Trump, Zelenskiy'den pek hoşlanmadığının bilindiğini de söyleyerek Zelenskiy ile anlaşabilmenin Rusya lideri Vladimir Putin ile anlaşmaktan daha zor olduğunu söylemişti.
ABD'nin Starlink hamlesi AB liderlerini de endişelendirdi
Starlink ile bir kez daha açığa çıkan ABD'ye bağımlılık, AB liderlerinin de gündemindeydi.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Avrupa'nın Elon Musk'ın SpaceX şirketinin kontrolündeki teknolojiye kısa vadede hazır bir alternatif sunamadığını belirterek "Starlink Ukrayna için gerçekten gerekli ve ne yazık ki Avrupa kısa vadede bu kapasitenin yerini dolduramaz" dedi.
Kallas, Avrupa Savunma Ajansı'nın Avrupa'nın eksik olduğu tüm "kritik kabiliyetleri" belirlediğini ve bu açıkların "mümkün olan en kısa sürede" kapatılması gerektiğini söyledi.
Avrupalı liderler de Avrupa'nın savunma ve teknoloji kapasitesini artırmasının aciliyetine vurgu yaptı.
Letonya Başbakanı Andris Kulbergs, gazetecilere yaptığı açıklamada, "Starlink, Ukrayna'nın savaşabilmesi ve karşılık verebilmesi için kilit önemde" dedi.
Kulbergs, "Aynı kapasiteye ulaşmamız zaman alacak. Elimizde bazı imkânlar var, ancak yeterli değil. Bu nedenle bugün stratejik olarak ele almamız gereken konulardan biri bu" ifadelerini kullandı.
Starlink konusuna değinen Hollanda Başbakanı Rob Jetten ise Perşembe günü Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Avrupa'nın yakın gelecekte bu tür hizmetleri daha fazla nasıl sağlayabileceğini görüştüğünü söyledi.
İngiltere Savunma Bakanı Wes Streeting de Perşembe günü ABD'li mevkidaşı Pete Hegseth ile Starlink konusunu görüştüğünü açıkladı. Streeting, BBC'ye yaptığı açıklamada, "İngiltere olarak hizmet kesintisinin neden meydana geldiği konusunda henüz net bir bilgimiz yok. Ancak hizmetin yeniden sağlandığı konusunda bana doğrudan Bakan Hegseth güvence verdi" dedi.
AFP,rtr/BK,JD
DW
