İran, ABD'nin 13 gündür üst üste düzenlediği saldırılara misilleme olarak Ortadoğu genelindeki ABD askeri tesislerine ve üslerine insansız hava aracı saldırıları düzenlediğini açıkladı.
İran'ın Körfez kıyıları boyunca ve batı, kuzey ve orta bölgelerinde patlamalar meydana geldiği bildirildi.
İran devlet medyasına göre, güneybatıda meydana gelen bir saldırıda dört kişi öldü, beş kişi yaralandı.
İran daha sonra ABD müttefiki Kuveyt'e saldırılar düzenleyeceğini duyurdu; Bahreyn ve Ürdün'de sirenler çalarken, Irak'taki büyük bir havaalanında insansız hava aracı düşmesi haberi üzerine uçuşlar askıya alındı.
Son gelişmeler, iki ülke arasındaki gerginliğin daha da tırmanacağının işareti olarak değerlendiriliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, 23 Temmuz Perşembe günü, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi ve kargolara verilen zararların "ABD'nin elinde bulunan ve kontrol ettiği İran parasıyla" karşılanacağını söyledi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, başka bir ülkenin varlıklarına el koyarak "gelecekteki ilgisiz talepleri karşılamanın kışkırtıcı bir emsal teşkil edeceği" yanıtını verdi.
"Ortaya çıkacak kaos ne hoş ne de huzurlu olacak" diye ekledi.
Trump'ın açıklamaları, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun 28 Temmuz Salı günü yapacağı Beyaz Saray ziyareti öncesinde geldi.
Netanyahu'nun ayrıca, İsrail'in uzun süredir destekçisi olan Senatör Lindsey Graham için düzenlenen bir anma törenine katılması planlanıyor.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin de aynı gün Trump ile görüşmesi bekleniyor.
ABD ve İran 17 Haziran'da askeri operasyonları durdurmak, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak ve önümüzdeki 60 gün içinde savaşı sona erdirmek için 14 maddelik bir Mutabakat Zaptı üzerinde anlaştılar.
Ancak anlaşmanın imzalanmasından üç hafta sonra, İran'ın boğazdaki gemilere yönelik saldırıları ve ABD'nin buna karşılık verdiği hava saldırılarının ardından Trump, ateşkesin "sona erdiğini" ilan etti.
Mutabakat Zaptı'nın 11. maddesinde, "Amerika Birleşik Devletleri, İran İslam Cumhuriyeti'nin dondurulmuş veya kısıtlanmış fonlarını ve varlıklarını kullanıma tamamen açmayı taahhüt eder" ifadesi yer alıyordu.
ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü yeniden ele geçirme çabaları sürerken, Yemen'deki İran destekli Husi milislerinin Kızıldeniz'deki kargo gemilerine yönelik yeni tehditleri konusunda endişeler artıyor.
Bu durum, ham petrol fiyatının Mayıs ayından bu yana en yüksek seviye olan varil başına 100 doların üzerine çıkmasına neden oldu.
Trump, Perşembe günü ayrı bir açıklamada, Husi saldırıları nedeniyle İran'a "ağır askeri ceza" verileceği sözünü verdi.
Daha sonra Axios haber sitesine verdiği demeçte, İran'da büyük çaplı muharebe operasyonlarını yeniden başlatmayı ve "daha önce hiç olmadığı kadar büyük" saldırılar düzenlemeyi düşündüğünü söyledi.
Trump daha önce de ikinci haftasına yaklaşan karşılıklı saldırılarda, Tahran'ın Hürmüz'de bir gemiyi hedef alması halinde İran'a ait köprü veya elektrik santralini imha etmekle tehdit etmişti.
Temmuz ayının başından beri ABD ve İran arasında gerilim tırmanıyor.
Perşembe gecesi ABD ordusu, İran'ın bölgesel sularda sivil gemi trafiğini tehdit etme kabiliyetini zayıflatmak amacıyla hava saldırıları düzenlediğini açıkladı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), "İran askeri komuta merkezlerini, insansız hava aracı depolama tesislerini, iletişim ağlarını, kıyı gözetleme noktalarını ve denizcilik yeteneklerini" hedef aldığını açıkladı.
İran ordusu Kuveyt'teki ABD üslerine saldırılar düzenlediğini duyurdu. Bahreyn İçişleri Bakanlığı hava sirenlerinin çaldığını belirtirken, İran devlet medyası da Ürdün'de alarm sistemlerinin devreye girdiğini bildirdi.
AFP ve Reuters haber ajansları, Irak'ın Erbil Uluslararası Havalimanı'nda bir insansız hava aracının düştüğünü ve bunun sonucunda uçuşların geçici olarak durdurulduğunu bildirdi. Uçuşlar daha sonra yeniden başladı.
Husiler Kızıldeniz'de Suudi tankerini vurdu, petrol fiyatları yükseldi
Yemen'deki İran destekli Husilerin Kızıldeniz'deki iki Suudi gemisine 22 Temmuz'da saldırdıklarını duyurmasının ardından petrol ve doğalgaz fiyatları keskin bir şekilde yükseldi.
Petrol fiyatları Mayıs ayından bu yana ilk kez varil başına 100 dolar seviyesine ulaştı.
Suudi haber ajansı, Encelia isimli bir tankerin vurulduğunu ve gemide yangın çıktığını doğruladı.
Husiler, Layla isimli bir tankerin daha hedef alındığını açıkladı. Grubun askeri sözcüsü Yahya Seri, deniz ablukasını ihlal ettikleri gerekçesiyle gemilerin insansız hava araçları ve füzelerle hedef alındığını söyledi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Husilerin İran tarafından provoke edildiğini savundu.
Filipinler'de düzenlenen Güneydoğu Asya Uluslar Birliği Zirvesi'nde konuşan Rubio, "Husiler son dönemdeki çatışmalarda büyük ölçüde sağduyulu davranarak bunların dışında kaldı. Ancak şimdi kandırılmış görünüyorlar ve Suudi Arabistan'a ve Suudi gemilerine saldırmaya başladılar" dedi.
Rubio gazetecilere ayrıca, "Umarım gerilimi düşürürler. Açıkçası Husilerin İran tarafından kandırılarak bu çatışmaya dahil edildiğini düşünüyorum" ifadelerini kullandı.
İran destekli grup, Suudi Arabistan'a karşı Kızıldeniz'de "deniz ambargosu" ilan ettiğini duyurmuştu.
ABD Başkanı Donald Trump, Kızıldeniz'de gemi trafiğini aksatma girişimi halinde Husilerle "ilgilenileceğini" uyarısını yapmıştı.
Türk Dışişleri Bakanlığı, 22 Temmuz'da Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik deniz ablukası uygulama tehditlerini kınayan yazılı bir açıklama yaptı.
Suudi Arabistan'la dayanışma mesajında, Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı'nda deniz güvenliğini ve seyrüsefer serbestisini tehlikeye atan, deniz taşımacılığını ve küresel ticareti hedef alan eylem ve tehditlerin bir an önce sona erdirilmesi gerektiği belirtildi.
ABD ve İsrail'in İran'la yürüttüğü ve Körfez'deki Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasına yol açan savaş sırasında Kızıldeniz, Suudi Arabistan'ın petrol sevkiyatı açısından kritik önem kazandı.
Husilerin oluşturduğu tehdit şimdi uluslararası deniz taşımacılığında daha fazla aksama yaşanması riskini beraberinde getiriyor. Bölgede devam eden çatışmalar, küresel akaryakıt fiyatlarında şimdiden önemli dalgalanmalara yol açtı.
Kızıldeniz'deki aksamalar, ABD ile İran arasındaki barış görüşmelerinin fiilen durduğu bir dönemde yaşanıyor.
BBC
