Akaryakıt, gıda ve kiralar pahalanıyor; okullar ve üniversitelerde kesintiler gündemde. Avrupa'nın birçok ülkesinde artan hayat pahalılığına karşı protestolar düzenlenirken, bazı gösteriler şiddet olaylarına dönüştü.
Avrupa'nın farklı ülkelerinde binlerce insan neden sokaklara çıkıyor? Polisle yaşanan şiddetli çatışmalar ve kitlesel yağmalamalar nasıl açıklanabilir?
Protesto dalgası artık Fransa, Belçika, İtalya, Portekiz, İspanya, Yunanistan ve Avusturya'dan Arnavutluk'a kadar uzanıyor.
Almanya, Hollanda ve İrlanda'da da tepkiler yükseliyor ancak bu ülkelerde protestolar daha sınırlı kalıyor. İşte gösterilerin nerelerde ve hangi nedenlerle düzenlendiğine genel bir bakış:
Fransa: Öğretmenler barikatlarda
Her şey Paris'in güneydoğusundaki Creteil kentinde bulunan Lycée Antoine-de-Saint-Exupery'de başladı. Öğretmenler daha Eylül ortasında kadro kesintilerine ve kaynak yetersizliğine karşı greve çıktı. Öğrenciler de protestolara katıldı.
Gösteriler önce Paris'e, ardından ülke geneline yayıldı. Fransa İçişleri Bakanı Laurent Nunez'in verdiği bilgiye göre Cumartesi günü ülke genelinde en az 550 bin kişi sokaklara çıktı.
Başlangıçta barışçıl olan gösteriler birçok kentte şiddet olaylarına dönüştü. Mağazalar yağmalandı, otomobiller ve çöp konteynerleri ateşe verildi. Limoges kentinde 1883 yılında inşa edilen belediye binası tahrip edildi.
Resmî verilere göre bin 800 kişi gözaltına alındı, 500'den fazla polis ve itfaiye görevlisi yaralandı. Şiddet olaylarının ardından Pazartesi günü ise Paris ve dört ilde kısmi sokağa çıkma yasağı ilan edildi.
Belçika: Üniversite harçları artıyor
Fransa'daki protestolar Belçika'ya da yayıldı. 1 Ekim'de Liege'de okulların bloke edilmesinin ardından 9 Ekim'de Brüksel'de büyük sendika gösterileri düzenlendi.
Her iki kentte de 12 ve 17 Ekim'de yeni protestolar yapıldı. Bu gösteriler sırasında gençlerle polis arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Protestoların hedeflerinden biri, yaklaşık 10 milyar euroluk tasarruf planı açıklayan Belçika hükümetiydi.
Plan kapsamında Fransızca eğitim sisteminden 2029'a kadar 500 milyon euro kesinti yapılması da öngörülüyor. Üniversite harçlarının artırılması ve gençlere sunulan ucuz otobüs biletlerinin kaldırılması da planlanan önlemler arasında.
İtalya: Yağmalar ve ateşe verilen tahta masalar
Milano'da Cumartesi günü, 17 Ekim'de savaşlara ve enflasyona karşı düzenlenen bir gösteride polisle çatışmalar yaşandı. Maskeli göstericiler mağazaları yağmaladı, çevik kuvvet polislerine kaldırım taşları ve başka cisimler attı. Ayrıca bar masalarından kurdukları barikatları ateşe verdiler.
Milano'nun merkez solcu Belediye Başkanı Giuseppe Sala, İtalyan basınına yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
"Protestoların nedenleri anlaşılabilir. Ancak polise yönelik şiddet ve kentte meydana gelen ağır hasar hiçbir şekilde haklı gösterilemez." Başbakan Giorgia Meloni liderliğinde Pazartesi günü bir kriz toplantısı yapan hükümet, Milano'da yeni olayların çıkmasını önlemek için kente 500 takviye asker gönderme kararı aldı.
Portekiz: Konut fiyatları fırladı
Portekiz'de de on binlerce kişi artan yaşam maliyetleri ve konut piyasasındaki krize karşı gösteri yaptı. Ülkede pek çok kişi artık yükselen kiraları karşılayamıyor.
Avrupa Komisyonu'nun bu yıl Haziran ayında yayımladığı bir rapora göre ülkedeki konut fiyatları 2013'ten bu yana nominal olarak yüzde 130 arttı. Portekiz Ulusal İstatistik Kurumu'nun verilerine göre yeni kira sözleşmelerindeki fiyatlar da geçen yıla kıyasla yüzde 10,2 yükseldi.
İspanya: Puerta del Sol'da protestolar
İspanya'da da konut piyasasındaki kriz ciddi boyutlara ulaşmış durumda. Aşırı yüksek kiralara yönelik toplumsal öfke, Ekim ayı başında 87 yaşındaki bir emekli kadının yaşadıklarıyla daha da arttı.
Maria del Carmen Abascal, yıllarca süren bir hukuk mücadelesinin ardından 70 yıldır yaşadığı Madrid'deki evini 23 Eylül'de terk etmek zorunda kaldı. Artan kirayı emekli maaşıyla artık karşılayamıyordu.
Birkaç gün sonra taraflar arasında anlaşma sağlandı. Buna göre Abascal'ın yeniden evine dönmesi ve gelirinin en fazla yüzde 30'unu kira olarak ödemesi kararlaştırıldı. Ancak yaşı hayli ilerlemiş olan Abascal tahliyeden kısa süre sonra, 7 Ekim'de hayatını kaybetti.
O tarihten bu yana yüzlerce kişi artan konut maliyetlerini protesto etmek için Madrid'deki Puerta del Sol Meydanı'nı işgal ediyor. İspanyol haber ajansı EFE'nin bildirdiğine göre Sol metro istasyonu, kamp alanındaki hijyen sorunları nedeniyle Cuma günü kapatılmak zorunda kaldı.
Arnavutluk: Lüks turizme karşı direniş
Başkent Tiran'da aylardır binlerce kişi sokaklara çıkıyor. Protestoları başlatan, Arnavutluk'un güney kıyısında planlanan büyük bir lüks turizm projesine karşı ortaya çıkan "Flamingo" hareketi oldu.
Ancak gösteriler zamanla hükümet karşıtı bir harekete dönüştü ve Sosyalist Başbakan Edi Rama'nın istifası talep edilmeye başlandı. Cumartesi günü göstericiler polise taş, molotofkokteyli, işaret fişekleri ve havai fişekler attı. Polis ise göz yaşartıcı gaz, tazyikli su ve coplarla karşılık verdi.
Yunanistan: Parlamento önünde çadır kampı
Yunanistan'daki protestolar ise daha küçük çaplı. Atina'daki çeşitli üniversitelerden öğrenciler 13 Ekim'de parlamento binasının önünde çadır kampı kurdu. Medyada yer alan haberlere göre organizatörler açıkça Fransa ve İspanya'daki protestolara atıfta bulundu.
Öğretmen sendikaları, öğrenciler, idari personel ve veli dernekleri de 21 Ekim için ülke çapında greve ve onlarca kentte gösterilere çağrı yaptı.
Avusturya: Üniversiteler harekete geçti
Avusturya'da da üniversiteler protestolara başladı. Öğrenci temsilciliği ÖH'nin verdiği bilgiye göre 13 Ekim'de yaklaşık 6 bin öğrenci ile akademik ve araştırma personeli, üniversite bütçelerinde yapılabilecek kesintilere karşı sokağa çıktı.
Göstericiler, dersliklerin daha da kalabalıklaşabileceği, öğretim personeli sayısının azalabileceği, sosyal eşitsizliklerin artabileceği ve araştırma ile altyapıda kesintiler yaşanabileceği uyarısında bulundu.
ÖH daha önce "Üniversiteleri kurtarın - Üniversitelerde kesintiye hayır" başlıklı çevrim içi dilekçe için 60 bin imza toplamıştı. Protestoların arkasında, üniversitelerin önümüzdeki üç yıllık bütçesinde yaklaşık 1 milyar euroluk tasarruf yapılabileceğine ilişkin planlar bulunuyor.
DW
