İklim bilimcileri, kaydedilen en güçlü El Niño’nun bu yılın ilerleyen döneminde ortaya çıkabileceği ve beraberinde aşırı hava olayları getirebileceği uyarısında bulunuyor.
Mevsimsel modeller, kayıtlara geçen en güçlülerden biri olabilecek ve beraberinde daha sık aşırı hava olayları getirecek bir El Niño iklim desenini öngörüyor.
“Bence modern tarihte daha önce hiç görmediğimiz türden hava olayları yaşayacağız” diye uyarıyor Florida’nın Tampa kentindeki WFLA-TV’nin başmeteoroloğu ve iklim uzmanı Jeff Berardelli.
Bir El Niño olayının yılın ortalarından itibaren gelişmesi ve Dünya Meteoroloji Örgütü’ne (WMO) göre küresel sıcaklık ve yağış düzenlerini etkilemesi bekleniyor. Modeller bunun güçlü bir olay olabileceğine işaret etse de WMO, ilkbahar aylarında isabetli tahmin yapmanın daha zor olduğu uyarısında bulunuyor.
El Niño nedir?
El Niño (İspanyolcada “oğlan çocuğu” anlamına geliyor), ekvatoral Pasifik’in bazı kesimlerinin doğal ve döngüsel biçimde ısınmasıyla ortaya çıkan ve ardından dünyanın hava düzenlerini değiştiren bir olgu. Karşıtı olan La Niña ise ortalamadan daha soğuk sularla karakterize ediliyor.
Berardelli’ye göre bir El Niño olayı, özünde Dünya üzerindeki ısının yeniden dağıtılması anlamına geliyor. Şu anda Pasifik’teki yüzey altı ısısı okyanusun doğusuna doğru ilerliyor ve derin sulardan yüzeye çıkıyor; bu da El Niño’nun ilk evrelerini oluşturuyor.
WMO’nun Küresel Mevsimlik İklim Güncellemesi, deniz yüzeyi sıcaklıklarının hızla arttığını gösteriyor. WMO iklim tahmin birimi şefi Wilfran Moufouma Okia’ya göre, El Niño’nun başlamasına ve ardından gelen aylarda daha da şiddetlenmesine dair güven yüksek.
WMO’ya göre El Niño genellikle iki ile yedi yılda bir görülüyor ve yaklaşık dokuz ila 12 ay sürüyor.
Bilim insanları bu yılki El Niño tahminlerinden neden endişeli?
Tahmin modellerinin önemli bir sinyal yakaladığı anlaşılıyor, diyor California Institute for Water Resources’tan iklim bilimci Daniel Swain. Bunun nedeni, yüzey altındaki sıcak su anomallerinin – El Niño fiziğinin kilit parçalarından olan olağandışı sıcak su kütlelerinin – hacmi ve şiddetinin, tarihsel kayıtlarda bugüne kadar gördüğümüz en büyükler kadar olması, diye ekliyor.
En güçlü olaylar genellikle “süper El Niño” diye anılıyor. Ancak bu terim, ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA) tarafından kullanılmıyor.
Swain geçen hafta yaptığı açıklamada, “Bunun tam anlamıyla ortaya çıkmasını sağlayan temel yapı taşlarından biri, gerçekte şu anda yaşanıyor” dedi. “Tam olarak ne olacağını hâlâ bilmiyoruz. Süper El Niño olacağının garantisi yok. Ama gerçekten kayda değer bir şey için potansiyel var.”
Berardelli, Pasifik çok fazla ısı saldığında bunun iklim sistemini adeta turbo beslediğini ve hava koşulları açısından ciddi tahribata yol açtığını anlatıyor. Daha fazla ısı, daha şiddetli sıcak hava dalgaları, bazı bölgelerde kötüleşen kuraklık ve havadaki nemin artmasına bağlı olarak daha yoğun taşkınlar anlamına geliyor.
Berardelli’ye göre El Niño, Pasifik’teki aşırı ısının Atlantik’i adeta gölgede bırakması nedeniyle Atlantik’teki kasırga sezonunu da bastırıyor. Karayipler gibi bölgelerin bu yaz olağanüstü kuru geçmesi ve muhtemelen daha az tropikal sistem görmesi bekleniyor, diye uyarıyor.
Süper El Niño’nun etkileri neler?
El Niño’nun etkileri küresel ölçekte hissediliyor. Amerika Birleşik Devletleri genelinde bu yazın, belirgin sıcak hava dalgalarıyla birlikte normalden daha sıcak geçmesi bekleniyor. Ayrıntıları bu kadar önceden kestirmek zor olsa da Berardelli, ABD’nin güneybatısında günlük gök gürültülü sağanakların daha sık görülmesini de öngörüyor.
Orman tahribatı, yangınlar, ağaç kesimi ve kuraklığın etkisiyle Amazon’un yaklaşık yüzde 40’ını etkiliyor. Güçlü bir El Niño ile bunun 2026’da daha da kötüleşmesi mümkün.
Swain’e göre, El Niño’nun yüzeye taşıdığı fazla ısı ile gezegenin iklim değişikliği nedeniyle ısınması birleştiğinde, dünya çapında rekor kıran sıcaklıklar görülecek. Bu yılın ilerleyen dönemlerinde, gelecek yıl ya da her ikisinde birden küresel sıcaklık rekorları bekliyor.
“Şu noktada tüm göstergeler, önümüzdeki yılın küresel iklim açısından oldukça çalkantılı geçeceğine işaret ediyor” diye ekliyor Swain.
Pensilvanya Üniversitesi’nden iklim bilimci Michael Mann, El Niño’nun küresel sıcaklıkları bir ya da iki yıl boyunca bir miktar yükselttiğini, ancak bunun aslında “sıfır toplamlı bir oyun” olduğunu söylüyor.
Ardından genellikle küresel sıcaklıkları bir ya da iki yıl boyunca aşağı çeken La Niña evresine geri dönüldüğünü belirtiyor. Mann, asıl kaygı verici olanın, insanlar fosil yakıt yakmaya devam ettiği sürece sürecek olan uzun vadeli ve istikrarlı ısınma eğilimi olduğunu geçen hafta vurguladı.
euronews
