Yunanistan uydu ağını yangın söndürme sistemine entegre eden ilk ülke oldu. Sistem gelecekte sınır gözetiminde de kullanılacak.
Akdeniz'in kavurucu yazında orman yangınları dakikalar içinde can alıcı bir boyuta ulaşabiliyor. Yunanistan, bu gerçeği ağır bir bedel ödeyerek öğrendi: 2018'de Atina'nın doğusunda çıkan bir yangın inanılmaz bir hızla yayılarak 100'den fazla kişinin hayatını kaybetmesine neden oldu. Beş yıl sonra ise ücra bir doğa rezervinde başlayan dev yangın, Avrupa Birliği (AB) tarihinin en büyük orman yangını olarak kayıtlara geçti.
Yunanistan, bu acı deneyimlerin ardından çözümü gökyüzünde aradı ve yangın izlemeye adanmış özel bir uydu takımyıldızı kurdu. Bu model, Avrupa'nın uzay teknolojisinde bağımsızlığını pekiştirme çabası açısından örnek gösteriliyor.
Dünyanın ilk entegre uydu yangın sistemi
El bagajından küçük dört uydu, Mayıs ayında alçak yörüngeye fırlatıldı. Böylece Yunanistan, özel bir uydu dizisini ulusal yangın söndürme sistemine entegre eden ilk ülke oldu.
Alman OroraTech şirketi tarafından üretilen uydular, gemi büyüklüğündeki yangınları ancak tespit edebilen geleneksel uydularının aksine, 4 metre genişliğindeki yeni alevleri bile işaretleyebilen termal sensörler taşıyor.
Yapay zeka önceliklendiriyor, komutanlar karar veriyor
Yangın çıkması halinde yapay zeka tarafından işlenen uydu verileri, konum, boyut ve yoğunluk bilgileriyle birlikte komutanlara anlık uyarı olarak iletiliyor. Birden fazla yangının aynı anda çıktığı senaryolarda gerçek zamanlı veri, müdahale önceliklerinin belirlenmesi açısından kritik önem taşıyor.
Uluslararası Yangın ve Kurtarma Hizmetleri Derneği Başkan Yardımcısı Zisoula Ntasiou, "Diyelim ki Yunanistan genelinde 10 yangın var ve bazılarının yangın ısıl gücü daha düşük. Bu durumda o yangınlara öncelik vermezsiniz, diğerlerine yoğunlaşırsınız" diyor.
Termal sensörler güneş panellerini, sıcak fabrika çatılarını ve güneşte ısınan kaya yüzeylerini de algılayabiliyor. Ancak programa dahil olan yetkililere göre yapay zeka modelleri, bu yanlış alarm kaynaklarını acil servislere ulaşmadan önce filtreleyecek şekilde tasarlandı.
Daha sıcak yazlar, daha akıllı modeller gerektiriyor
Yunanistan, 2024'te tarihinin en sıcak yazını yaşadı, geçen yıl ise üçüncü en sıcak yaz olarak kayıtlara geçti.
OroraTech'in Yunanistan operasyonları başkanı Ioannis Lantouris, "Küresel sıcaklıklar yükseliyor. Bu durum yangınların yoğunluğunu ve şiddetini değiştiriyor. Modellerimizin de buna ayak uydurması gerekiyor. Daha hızlı ve daha isabetli olmak zorundalar."
2018 faciasının ardından köklü reform
Termal uydular, insansız hava araçları (İHA) ve yer sensörlerini tamamlayan ek bir tespit katmanı oluşturuyor. Yunanistan, 2018 faciasının ardından başlattığı yangın müdahale reformu kapsamında bu altyapının her ikisini de genişletti. Uydu takımyıldızı, uluslararası uydulardan kaynaklanan kapsama boşluklarını dolduruyor, uzak arazilerdeki yangınları erken tespit ediyor ve yangın davranış modellerinin daha ayrıntılı oluşturulmasına katkı sağlıyor.
Hâlihazırda birçok ülke termal uydu kullanıyor. Ancak Yunanistan, bu teknolojiyi ulusal yangın söndürme sistemine tam anlamıyla entegre eden ilk ülke konumunda.
200 milyon euroluk AB ağı
Uydular, AB tarafından finanse edilen, daha kapsamlı bir projenin erken aşamasını temsil ediyor. Yunanistan, üç Avrupalı şirketle birlikte daha geniş bir gözlem ağı kuruyor. Bu ağ, termal uydular, bulut ve dumanı görebilen radar uydular ile yüksek çözünürlüklü görüntü sağlayan optik uydulardan oluşacak.
Toplam maliyeti 200 milyon euro olan ağ için yıl sonuna kadar ek uydular fırlatılması planlanıyor. Fırlatma ve üretim maliyetlerindeki düşüş bu genişlemeyi mümkün kıldı.
Sınır gözetiminde de kullanılacak
Yunan ve Avrupalı plancılar, aynı tür ağın yangın tespitinin çok ötesine taşınacağını öngörüyor. Gelecekteki sistemler, sınır gözetimi, tarım yönetimi, afet müdahalesi ve sıcak hava dalgası planlaması alanlarını da kapsayacak.
Öncelikler arasında kentsel "ısı adalarının" tespit edilmesi yer alıyor. Böylece yetkililer, serinleme merkezlerini ve acil servisleri daha etkin konumlandırabilecek.
Tüm bu hedefler, Avrupa'nın daha büyük teknolojik bağımsızlık arayışının yansıması. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve ABD ile ilişkilerde yaşanan gerginliklerle sarsılan Avrupa hükümetleri, yabancı teknolojiye olan bağımlılıklarını azaltmaya çalışıyor. Uzay altyapısı da bu çabanın temel bir direği hâline geldi.
Yunanistan'ın uydu ağı, fırlatma araçlarını, navigasyon sistemlerini, Dünya gözlem ağlarını ve güvenli iletişimi daha egemen bir teknolojik ekosisteme bağlayan Avrupa çapındaki girişimin bir parçası.
AP / BÜ, BK
DW
