Παρά τις εκκλήσεις συνεργασίας, τα αντικρουόμενα συμφέροντα οδηγούν σε ανεπίστρεπτη σύγκρουση. Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη».
Τα «Παιχνίδια Εξουσίας» αναδημοσιεύουν από τον «Ριζοσπάστη» του Σαββατοκύριακου (υπογραφή ρεπόρτερ Δ.Κ.) ένα πολύ ενδιαφέρον ρεπορτάζ για τα αποτελέσματα της επίσκεψης Τραμπ στο Πεκίνο:
Η διήμερη επίσκεψη του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην Κίνα και η συνάντησή του με τον ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ, ολοκληρώθηκαν την Παρασκευή και ήδη σε όλο τον κόσμο έχουν ξεκινήσει οι αναλύσεις στα αστικά ΜΜΕ για το τι κερδήθηκε από την πλευρά των ΗΠΑ. Πίσω όμως από τις εκατέρωθεν φιλοφρονήσεις, τη μεγαλειώδη υποδοχή, τα κόκκινα χαλιά, τις δεξιώσεις και τις διαβεβαιώσεις για «σταθερότητα και αμοιβαία συνεργασία για την κοινή ευημερία», αυτό που δεν μπορεί να κρυφτεί είναι ότι βαθαίνει και γίνεται όλο και πιο σφοδρή και ανεπίστρεπτη η σύγκρουση για την πρωτοκαθεδρία στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία, στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής ισχύος, αφού η Κίνα αμφισβητεί γοργά και σταθερά τη μέχρι τώρα κυριαρχία των ΗΠΑ.
Σύγκρουση για τα αντιτιθέμενα συμφέροντα των καπιταλιστών
Μπορεί οι δημόσιες δηλώσεις για τη σειρά των ζητημάτων που μπήκαν στο τραπέζι να διατυπώθηκαν λιγότερο ή περισσότερο διπλωματικά, ωστόσο το στίγμα το είχε δώσει ήδη κατά την αναχώρηση της αμερικανικής αντιπροσωπείας (Τραμπ, πλειάδα υπουργών και μεγαλοκαπιταλιστές) ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο. Μιλώντας στο γνωστό φιλοκυβερνητικό δίκτυο «Fox News» και ερωτηθείς αν οι ΗΠΑ θεωρούν την Κίνα «τον κορυφαίο γεωπολιτικό εχθρό τους», χωρίς περικοκλάδες και διπλωματικές αβρότητες απάντησε: «Ναι, είναι η κορυφαία πολιτική μας πρόκληση γεωπολιτικά. Είναι μια μεγάλη, ισχυρή χώρα, που θα συνεχίσει να δυναμώνει».
Συμπλήρωσε δε χαρακτηριστικά: «Η Κίνα έχει σχέδιο. Πιστεύουν ότι σύντομα θα είναι η πιο ισχυρή χώρα στον κόσμο, ότι θα ξεπεράσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν ένα σχέδιο για να το κάνουν και αυτό είναι το σχέδιο που εκτελούν. Και δεν τους κατηγορώ. Αν ήμουν στη θέση της κινεζικής κυβέρνησης θα είχα κι εγώ το ίδιο σχέδιο. Εμείς, από την άλλη, δεν τα βλέπουμε έτσι τα πράγματα, η άνοδος της Κίνας δεν μπορεί να γίνει σε δικό μας βάρος. Η άνοδος των Κινέζων δεν μπορεί να έρθει με τη δική μας πτώση. Το καταλαβαίνω λοιπόν αυτό (σ.σ. το σχέδιο που έχουν οι Κινέζοι) από την οπτική γωνία του δικού τους έθνους - κράτους. Αλλά όταν αυτό το σχέδιο έρχεται σε σύγκρουση με το εθνικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών, εμείς πρέπει να κάνουμε ό,τι είναι σωστό για τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Τι λέει ουσιαστικά ο Ρούμπιο, που δεν είπε ανοιχτά ο Τραμπ; Οτι οι ΗΠΑ βλέπουν τον κίνδυνο να χάσουν την πρωτοκαθεδρία στο ιμπεριαλιστικό σύστημα και ότι θα συγκρουστούν, γιατί δεν θα επιτρέψουν να γίνει η ανάπτυξη της Κίνας σε βάρος τους.
Ο Κινέζος Πρόεδρος Σι, από την πλευρά του, χρησιμοποίησε την έκφραση της «παγίδας του Θουκιδίδη» την οποία «πρέπει να αποφύγουμε». Τι είπε δηλαδή; Να μην υπάρξει σύγκρουση όταν μια ανερχόμενη δύναμη απειλεί τη μέχρι τώρα κυρίαρχη. Μόνο που αυτό είναι μια διαδικασία που δεν εξαρτάται από προθέσεις και διακηρύξεις, αλλά από αντικειμενικά οικονομικά συμφέροντα στον κόσμο της καπιταλιστικής εκμετάλλευσης, δηλαδή από τα συμφέροντα ισχυρών μονοπωλιακών ομίλων, των κεφαλαιοκρατών που συγκρούονται για αγορές, σφαίρες επιρροής, ενεργειακούς πόρους, τους δρόμους μεταφοράς τους.
Και αυτή η σύγκρουση δεν είναι κάτι που... θα γίνει και πρέπει να αποφευχθεί, είναι κάτι που ήδη γίνεται σε κάθε γωνιά του πλανήτη. Από τους ιμπεριαλιστικούς πολέμους στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία, για τον έλεγχο των κρίσιμων Στενών του Ορμούζ, για την προξένηση ζημιών σε ανταγωνιστές και ανταγωνιστικούς εμπορικούς και ενεργειακούς σχεδιασμούς. Σε όλες τις συγκρούσεις για το ποια μονοπώλια θα έχουν το πάνω χέρι, από τις Διώρυγες του Παναμά και του Σουέζ μέχρι τα Στενά της Ταϊβάν και της Μαλάκκα, ενώ και όλες οι προηγούμενες ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις, σε Ιράκ, Γιουγκοσλαβία, Αφγανιστάν, Λιβύη και Συρία, είχαν την ίδια αιτία.
Κρίσιμο το ζήτημα της Ταϊβάν
Για την Ταϊβάν, πάντως, που βρίσκεται στον άμεσο «ζωτικό χώρο» του Πεκίνου, ο Κινέζος Πρόεδρος δεν μάσησε τα λόγια του: «Το θέμα της Ταϊβάν είναι το πιο σημαντικό ζήτημα στις διμερείς σχέσεις, και αν οι ΗΠΑ το αντιμετωπίσουν σωστά μπορούν να διατηρήσουν τη συνολική σταθερότητα - σε διαφορετική περίπτωση μπορεί να οδηγηθούν σε μια πολύ επικίνδυνη κατάσταση». Και κατέληξε: «Ανεξαρτησία της Ταϊβάν και ειρήνη στα Στενά είναι έννοιες ασυμβίβαστες».
Αυτά λέγονται για να σταθμίσει σοβαρά η αμερικανική ηγεσία τις σχέσεις της με την κυβέρνηση της αυτόνομης μεν αλλά ενταγμένης στην Κίνα νησιωτικής περιοχής της Ταϊβάν (80 μόλις χιλιόμετρα από την ηπειρωτική Κίνα). Είναι χαρακτηριστικό ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει «παγώσει» προς το παρόν την πώληση εξοπλισμών 11 δισ. δολαρίων που είχε αποφασιστεί τον Δεκέμβρη του 2025, ωστόσο συνεχίζει να έχει στενές επαφές με την κυβέρνηση της Ταϊβάν, κάτι που δημιουργεί αντιπαράθεση με την Κίνα.
Πάντως ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε στο «NBC News» ότι «η πολιτική των ΗΠΑ στο ζήτημα της Ταϊβάν παραμένει αμετάβλητη. Οι Κινέζοι πάντα το εγείρουν, πάντα ξεκαθαρίζουμε τη θέση μας και προχωράμε».
Διαφορετικές ερμηνείες για τον πόλεμο στο Ιράν
Χαρακτηριστικές είναι επίσης οι αντίστοιχες ανακοινώσεις των δύο πλευρών για τον πόλεμο στο Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ.
Σε ανακοίνωση του Λευκού Οίκου αναφέρεται ότι οι δύο ηγέτες συμφώνησαν στην ανάγκη να παραμείνουν «ανοιχτά» τα Στενά του Ορμούζ, και ότι δεν θα επιτραπεί στο Ιράν να έχει πυρηνικά όπλα.
Ωστόσο, σε ανακοίνωση του κινεζικού ΥΠΕΞ για το τι ειπώθηκε από την πλευρά της Κίνας, σημειώνει πως θεωρεί ότι «η σύγκρουση στη Μ. Ανατολή έχει προκαλέσει σοβαρές απώλειες στους ανθρώπους του Ιράν και άλλων χωρών της περιοχής, μεγάλη πίεση στην παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη, στις αλυσίδες εφοδιασμού, στη διεθνή εμπορική τάξη και στη σταθερότητα του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού». Και προσθέτει: «Δεν έχει νόημα να συνεχιστεί αυτή η σύγκρουση, η οποία δεν θα έπρεπε να είχε συμβεί εξαρχής. Η εύρεση ενός έγκαιρου τρόπου επίλυσης της κατάστασης είναι προς το συμφέρον όχι μόνο των ΗΠΑ και του Ιράν, αλλά και των χωρών της περιοχής και του υπόλοιπου κόσμου».
Με αφορμή την «εκεχειρία» ΗΠΑ - Ιράν και τις διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, το υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας επισημαίνει ότι «είναι σημαντικό να σταθεροποιηθεί η δυναμική για την εκτόνωση της κατάστασης, να παραμείνουμε στην κατεύθυνση της πολιτικής διευθέτησης, να συμμετάσχουμε σε διάλογο και διαβούλευση και να καταλήξουμε σε μια διευθέτηση για το πυρηνικό ζήτημα του Ιράν και άλλα ζητήματα που να ανταποκρίνεται στις ανησυχίες όλων των μερών».
Γίνεται επίσης αναφορά στις τέσσερις προτάσεις που είχε καταθέσει ο Κινέζος Πρόεδρος για τη διασφάλιση «της ειρήνης και της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή», καθώς και στην κοινή πρωτοβουλία πέντε σημείων Κίνας και Πακιστάν, τονίζοντας ότι η Κίνα θα συνεχίσει «να συνεργάζεται με τη διεθνή κοινότητα για να παρέχει ισχυρότερη υποστήριξη στις ειρηνευτικές συνομιλίες και να διαδραματίσει εποικοδομητικό ρόλο στην επίτευξη διαρκούς ειρήνης στη Μέση Ανατολή».
Σε μια πρώτη προσέγγιση η Πατρίσια Κιμ, ερευνήτρια εξωτερικής πολιτικής στο Ινστιτούτο «Brookings», σημείωσε για το συγκεκριμένο θέμα πως «αυτό που είναι αξιοσημείωτο είναι ότι δεν υπάρχει καμία δέσμευση της Κίνας να κάνει κάτι συγκεκριμένο όσον αφορά το Ιράν».
Το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα
Ταυτόχρονα με τη σφοδρή σύγκρουση, είναι δεδομένη και η αναγκαιότητα οι μονοπωλιακοί όμιλοι να συναλλάσσονται μεταξύ τους, οι χώρες να εξαρτώνται από πόρους που διαθέτει η άλλη. Είναι χαρακτηριστικό ότι όπως αναφέρουν πολλά αμερικανικά και δυτικοευρωπαϊκά Μέσα, οι επιχειρηματίες και διευθυντικά στελέχη - μεγαλοκαπιταλιστές που συμμετείχαν στην αμερικανική αντιπροσωπεία στην Κίνα ήταν η ελίτ των δισεκατομμυριούχων του πλανήτη. Ηταν ο Ιλον Μασκ της «Τesla» και της «SpaceΧ», ο Τιμ Κουκ της «Apple», ο διευθύνων σύμβουλος της «Nvidia» (μικροεπεξεργαστών) Τζένσεν Χουάνγκ κ.ά.
Ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο «Truth Social» είχε αναφέρει: «Θα ζητήσω από τον Πρόεδρο Σι, έναν ηγέτη εξαιρετικής διάκρισης, να ανοίξει την Κίνα, ώστε αυτοί οι λαμπροί άνθρωποι να μπορέσουν να κάνουν τα μαγικά τους και να βοηθήσουν να φτάσει η Λαϊκή Δημοκρατία σε ακόμα πιο υψηλό επίπεδο!».
Η πραγματικότητα λέει ότι η Κίνα, που κατέχει σε ομόλογα 3-4% του χρέους των ΗΠΑ, που υπερτερεί στο εμπορικό ισοζύγιο, για τα αμερικανικά μονοπώλια αποτελεί μια τεράστια αγορά που πρέπει να διευρυνθεί. Μπορεί αυτά να γκρινιάζουν για να μην αναπτυχθούν κινεζικές επιχειρήσεις σε αμερικανικό έδαφος, αλλά θέλουν τις πρώτες ύλες τις απαραίτητες για τις τεχνολογίες αιχμής, όπως οι σπάνιες γαίες.
Σε ό,τι αφορά τα λίγα που έγιναν γνωστά για συμφωνίες που κλείστηκαν, γίνεται λόγος για υπόσχεση αγοράς 200 αεροσκαφών «Boeing» από το κινεζικό κράτος, κάτι που μάλιστα προκάλεσε πτώση 4% στις μετοχές της εταιρείας, γιατί υπολόγιζαν στην αγορά τουλάχιστον 500 αεροσκαφών.
Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι έγιναν δεσμεύσεις για την πώληση γεωργικών προϊόντων και ότι σημειώθηκε πρόοδος στη δημιουργία μηχανισμών για τη διαχείριση του μελλοντικού εμπορίου. Από την άλλη, δεν υπάρχουν ενδείξεις για κάποια σημαντική πρόοδο στην πώληση των προηγμένων τσιπ Τεχνητής Νοημοσύνης H200 της «Nvidia» στην Κίνα.
Χαρακτηριστική είναι και η δήλωση του Κιμ Λι, ανώτερου αναλυτή για την Κίνα στο Economist Intelligence Unit, για τη συνάντηση Τραμπ - Σι: «Για την αγορά η Σύνοδος Κορυφής μπορεί να είναι στρατηγικά καθησυχαστική, ενώ ουσιαστικά δεν είναι ενθαρρυντική». Η εύθραυστη εμπορική εκεχειρία που επιτεύχθηκε όταν οι ηγέτες συναντήθηκαν τελευταία φορά, τον Οκτώβρη, και ο Τραμπ ανέστειλε τους τριψήφιους δασμούς σε κινεζικά προϊόντα, ενώ ο Σι απέφυγε να περιορίσει τις προμήθειες ζωτικής σημασίας σπάνιων γαιών, φαίνεται ότι συνεχίζεται.
Πάντως, παρά το «καλό κλίμα», όπως λένε και οι δύο πλευρές, και τις εκκλήσεις για «συνεργασία, αμοιβαία ευημερία και ειρήνη», η βελόνα της εξέλιξης δείχνει στην αντίθετη κατεύθυνση, της σύγκρουσης.
dnews.gr