11 AB üyesi, Brüksel'den AB'nin ham petrolü motorin ve jet yakıtı gibi ürünlere dönüştürebilen faal rafinerilere sahip olmasını güvence altına almasını da istedi.
Euronews tarafından görülen bir belgeye göre 11 Avrupa Birliği ülkesi, Orta Doğu'daki istikrarsızlığın kış öncesinde yakıt arzına ilişkin kaygıları artırması üzerine stratejik stoklarından 20,5 milyon varil motorini Ocak 2027 sonuna kadar piyasaya sürme taahhüdünde bulundu.
Belçika, Danimarka, Fransa, Almanya, Yunanistan, İtalya, Litvanya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz ve İsveç; G7 liderlerinin enerji güvenliğine ilişkin açıklaması ve Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) acil eylem çağrısının ardından bu adımda uzlaştı.
Ortak bildirgede, "Aşağıda imzası bulunan IEA üyesi AB ülkeleri olarak, motorin dâhil önemli miktarda stratejik stoku piyasaya sürerek kısa vadede ham petrol ve rafine ürün arzını artırmak için kararlı adımlar attık ve atmaya devam ediyoruz," denildi.
Girişim, Fransa Enerji Bakanı Roland Lescure tarafından enerji bakanlarının 29 Ekim'de Lüksemburg'da düzenlediği toplantının oturum aralarında sunuldu.
Bildiride, Paris merkezli IEA'nın eşgüdümünde yürütülen ortak girişim kapsamında mart ayında 42,6 milyon varil petrol ve rafine ürünün piyasaya sürüldüğü de açıklandı.
Rafine ürünlerin yaklaşık yarısını motorin oluşturuyor. Avrupa Komisyonu'nun petrol piyasasını izleyen grubu, motorin arzının "sıkışık olmaya devam ettiğini" belirtiyor.
Brüksel, fiili bir yakıt kıtlığı beklenmediğini söylese de AB Enerji Komiseri Dan Jørgensen, hızla yükselen fiyatların en kırılgan kesimleri yakıta erişemez hâle getirebileceğini savundu.
Brent petrolün varil fiyatı 20 Ekim'de 112 dolardan işlem görüyordu. Savaş öncesinde fiyat 40 dolar düzeyindeydi.
AB, rafine yakıt piyasasındaki motorin arzı aksaklıklarına açık durumda. Bu tür aksaklıklar kara yolu taşımacılığını, yük taşımacılığını, tarımı ve sanayiyi etkiliyor.
ABD yönetiminin de baskı yaptığı stratejik stokların piyasaya sürülmesi, kısa vadede arzı artırarak piyasalardaki baskıyı hafifletebilir. Ancak analistler bunun geçici bir önlem olduğunu, AB'nin enerji sistemindeki temel kırılganlıkları gidermeyeceğini belirtiyor.
Brüksel'den stokların kullanımını izlemesi istendi
On bir hükümet, Avrupa Komisyonu'ndan stokların piyasaya sürülmesini AB'nin petrol piyasasını izleyen grubu aracılığıyla takip etmesini istedi.
Ülkeler; piyasaya sürülen miktarlar, ürün türleri ve teslimat takvimine ilişkin verilerin Brüksel tarafından her ay toplanmasını talep ediyor. Amaç, küresel piyasaların ek arzı daha net görmesini sağlamak ve koşullar kötüleşirse hükümetlerin yeni adımları birlikte planlamasına yardımcı olmak.
Bildirgede Avrupa'nın rafineri sektörünün önemine de dikkat çekildi. Orta Doğu'da uzayan savaş, Körfez'deki rafinerilere yönelik saldırılar ve Ukrayna'nın Rus rafinerilerine düzenlediği saldırılar, zaten sıkışık olan küresel motorin piyasası üzerindeki baskıyı artırarak enerji fiyatlarını yükseltti.
AB hükümetleri, Komisyonun yönettiği petrol grubunun rafineri üretimini izlemesini ve mümkün olan yerlerde üreticileri kapasitelerini artırmaya teşvik etmesini istiyor.
Komisyon, arz güvenliğini güçlendirmek amacıyla Avrupa'daki rafineriler ve yakıt üreticileriyle kısa süre önce stratejik bir diyalog başlattı. Brüksel, yaşanan aksaklıkların boyutu karşısında, ham petrolü ekonominin kullandığı ürünlere dönüştürebilen faal rafinerilere ihtiyaç duyulduğunu kabul ediyor.
Stratejik stoklar geçici arz açıklarını kapatabilir, ancak bu çözüm yalnızca kısa bir süre için geçerli. Analistlere göre acil durum stokları, rafineri kapasitesindeki ya da uluslararası tedarik zincirlerindeki aksaklıkları telafi edemez.
Avrupa rafineri sektörünü temsil eden FuelsEurope, AB'nin sektörün rekabet gücünü koruyan bir yaklaşıma ihtiyacı olduğunu belirtti. Kuruluş, sektörün dönüşümü için gerekli yatırım koşullarının oluşturulmasını da istedi.
Gelişmeler, AB enerji bakanlarının 10 Aralık'taki toplantısında gözden geçirilecek. Böylece bakanlar, ocak ayı sonundaki süre dolmadan taahhütlerin ne ölçüde yerine getirildiğini değerlendirebilecek.
euronews