Ulaştırma, enerji, teknoloji ve becerilere ilişkin farklı ulusal kurallar ve sistemler, Avrupa genelinde yatırımı engelliyor; yeni bir çalışma böyle savunuyor.
Avrupa’nın başarılı ulusal modelleri sınır ötesine taşıyıp bunların üzerine inşa etmekte zorlanması, kaçırılan yatırımlar nedeniyle her yıl en az 120 milyar avrosuna mal oluyor olabilir.
Bu rakam, Amazon’la birlikte hazırlanan bir çalışmada İtalyan düşünce kuruluşu The European House–Ambrosetti’nin (TEHA) yaptığı tahmine dayanıyor.
Perşembe günü yayımlanan çalışma, demiryolu ağlarından yapay zekaya, enerjiden akıllı düzenlemelere uzanan geniş bir yelpazede başarılı ulusal örnekleri inceliyor ve Avrupa’nın yabancı modelleri taklit etmesine gerek olmadığını, bunun yerine önde gelen örnekleri Avrupa düzeyinde entegre etmesi gerektiğini savunuyor.
“Avrupa’nın cevapları bulmak için başka yerlere bakmasına gerek yok. En cazip yatırım modellerinden bazıları hâlihazırda AB içinde işliyor. Ancak bunlar henüz birbirine bağlanmadı ve ölçeklenmedi” diye konuştu çalışmanın yazarı ve TEHA kıdemli danışmanı Diego Begnozzi basın açıklamasında.
Rapora göre 120 milyar avroluk tahmin, yalnızca ilave doğrudan yatırımları kapsadığı için gerçekte daha da yüksek olabilir. Daha geniş ekonomik faydalar bu hesaplamaya dahil edilmiyor.
Eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi’nin liderlik ettiği 2024 tarihli rekabetçilik raporuna göre Avrupa’nın, küresel ekonomide rekabetçi kalabilmesi için her yıl 750 ila 800 milyar avro arasında ilave yatırıma ihtiyacı var.
Avrupa Komisyonu, Draghi’nin raporundaki öneriler ile AB iç pazarının tamamlanmasına ilişkin eski İtalya Başbakanı Enrico Letta tarafından hazırlanan ayrı bir rapor üzerinde çalışıyor. Her iki rapor da şirketlerin ulusal sınırlar ötesinde faaliyet göstermesini kolaylaştıracak değişiklikler çağrısında bulunuyor.
Maliyet nereden kaynaklanıyor?
Çalışma, ulusal piyasaların daha iyi bağlantılandırılmasıyla Avrupa’nın ne kadar daha fazla yatırım çekebileceğini tahmin ediyor.
Rapora göre artan enerji maliyetleri Avrupa sanayisinin üretimini giderek daha fazla tehdit ederken, “Avrupa şirketleri 2025’in ilk çeyreğinde ABD’li şirketlere kıyasla elektriğe yaklaşık 2,8 kat daha fazla ödedi; oysa ulusal enerji sistemlerinin Tek Pazar içinde daha fazla entegrasyonu 2030’a kadar yılda 43 milyar avroya varan katkı sağlayabilir.”
Ulaşım alanında ise, “demiryolu serbestleşmesinin başlamasından bu yana neredeyse 40 yıl geçmiş olmasına rağmen, sınır ötesi tren seferlerinin karşılaştırılabilir yurt içi hatlara göre yüzde 23,4 daha yavaş olduğu, bunun da Tek Pazar’ın fiziksel altyapısının değerini sınırladığı” belirtiliyor.
Çalışma, yapay zeka, dijital altyapı, vergi kuralları, eğitim, işgücü piyasası ve adalet sistemi gibi alanlarda benzer engeller tespit ediyor.
Raporun ortaya koyduğu nedenlerden biri, ulusal hükümetlerin, diğer ülkeler için de fayda üreten projelerin maliyetini üstlenmek için sınırlı teşvike sahip olması. AB bütçesi, üye ülkelerin toplam bütçelerine kıyasla çok küçük kaldığı için sınır ötesi projeleri finanse etme kapasitesi de sınırlı.
AB bütçesi şu anda Birliğin gayrisafi milli gelirinin yaklaşık yüzde 1’ine denk geliyor; çalışmanın yazarları bu oranı büyük sınır ötesi yatırımları finanse etmek için çok düşük buluyor.
Çalışma, 2024’te AB’nin 170,5 milyar avroluk harcamasını üye devletlerin 8.856,8 milyar avroluk harcamasıyla karşılaştırıyor ve bu farkın, birden fazla ülkeye fayda sağlayacak projelere yönelik ulusal yatırım eksikliğini telafi etme konusunda AB’ye çok sınırlı bir alan bıraktığını savunuyor.
Brüksel ne yapıyor?
AB, sermaye piyasası kurallarında değişiklikler ve sanayiye destek önlemleri üzerinde çalışıyor. Ayrıca, Birlik genelinde bir şirket kurmayı ve büyütmeyi kolaylaştırmayı amaçlayan ortak kurallar paketi olan EU Inc. girişimini önerdi. Komisyon, EU Inc. üzerinde 2026 sonuna kadar uzlaşma sağlanması çağrısında bulunuyor.
Draghi raporunun yayımlanmasının üzerinden iki yıl geçerken Joint European Disruptive Initiative (JEDI Draghi Tracker), Avrupa’nın bu gündemi hayata geçirmekte geride kaldığını, yasa yapıcıların mevzuatı onaylamak ve uygulamakta çok yavaş hareket ettiğini bildirdi.
euronews