ABD Başkanı Trump'ın Avrupa ve Ukrayna lideri Zelenskiy'i hedef alan açıklamaları Rusya'da memnuniyetle karşılandı. Zelenskiy de Trump'ın seçim çağrısına "Güvenlik garantisi verin, seçime hazırım" yanıtını verdi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın, Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi konusunda Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy ve onu destekleyen Avrupalı ülkelere yönelik söylemini sertleştirmesi gündemdeki yerini koruyor.
Trump ABD merkezli haber portalı Politico'ya verdiği, dün yayınlanan röportajda Avrupa'nın "zayıf" liderler tarafından yönetilen "çürüyen uluslar topluluğu" olduğunu söylemiş, Avrupalıları Ukrayna konusunda "çok konuşup hiçbir şey yapmamakla" suçlamıştı.
Trump'ın Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy üzerindeki baskıyı artırması da dikkat çekti. Rusya'nın savaşta üstün konumda olduğunu, Ukrayna'nın toprak tavizlerini kabul etmesi gerektiğini belirten Trump, "Ukrayna savaşı kaybetti mi?" sorusuna verdiği yanıtta, "Açıkçası, toprakları ben göreve gelmeden uzun süre önce kaybettiler. 10 aydır da toprak kaybetmeye devam ediyorlar" dedi. Trump, Ukrayna'nın asla NATO'ya üye olmayacağını da ifade etti. Bu nokta, Rusya'nın barış müzakere sürecinde en çok önem verdiği konulardan birini oluşturuyor.
"Rusya hep üstündü, büyük olan kazanır"
Trump, "Rusya hep üstündü. Çok daha büyükler. Bu bağlamda çok daha güçlüler. Ukrayna halkına ve ordusuna gösterdikleri cesaret ve verdikleri savaştan dolayı muazzam saygı duyuyorum. Ama bir noktada genelde büyük olan kazanıyor" ifadelerini kullandı.
Trump Zelenskiy'nin Şubat ayında Beyaz Saray'a yaptığı ziyaret sırasında kameralar önünde Ukrayna liderine çıkışmış, "savaşı kaybettiğini, pazarlık yapacak durumda olmadığını" söylemişti. Ancak sonraki dönemde Washington müzakerelere ağırlık vererek daha dengeli bir tutum sergilemişti.
Trump, Politico'ya verdiği röportajda normal görev süresi 1,5 yıl önce dolan Zelenskiy'e seçimlere gitmesi çağrısını da yineledi. Zelenskiy'i, "savaşı seçimlere gitmemek için bahane olarak kullanmakla" suçlayan Trump, "Demokrasiden bahsediyorlar ama artık bir demokrasiden bahsedilemeyecek noktaya gidiliyor" dedi. Trump Ocak ayında yaptığı bir açıklamada Zelenskiy'i "diktatör" diye nitelendirmiş, demokratik meşruiyete sahip olmadığını savunmuştu.
Kremlin: Görüşlerimizle örtüşüyor
Trump'ın sert açıklamalarının, damadı Jared Kushner ve Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un geçen hafta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Moskova'da gerçekleştirdikleri görüşme sonrasına denk gelmesi, ABD ile Rusya arasında Avrupa'yı dışlayan planlar yapıldığı endişelerini güçlendirdi. ABD'li müzakere heyeti Ukraynalı yetkililerle de görüşmeler gerçekleştirmiş, ancak sonuç alınamamıştı.
Nitekim Kremlin'den Trump'ın açıklamalarına destek gecikmedi. Kremlin sözcüsü Dimitri Peskov, Trump'ın açıklamalarını "çok önemli" diye nitelendirerek "Pek çok açıdan; NATO üyeliği, topraklar, Ukrayna'nın toprak kaybı konularında bizim görüşlerimizle örtüşmektedir" dedi.
Zelenskiy: Güvenlik garantisi verin, seçime hazırım
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy de Trump'ın açıklamalarına "seçimlere hazır olduğu" yanıtını verdi, ancak güvenlik garantisi istedi. Savaş nedeniyle ilan edilen olağanüstü hale rağmen 30 ila 60 gün içinde seçimlere gitmeye hazır olduğunu belirten Zelenskiy, ancak seçimlerin güvenli ortamda gerçekleştirilebilmesi için ABD ve Avrupa'dan güvenlik garantisi gerektiğini söyledi.
Seçimlere gidilebilmesi için seçim yasasında değişiklikler de yapılması gerektiğine işaret eden Zelenskiy, milletvekillerinden yasada gerekli değişiklikler için hazırlık yapmalarını istedi. Ukrayna yasaları, savaş halinde seçim yapılmasını da anayasa değişikliklerini de yasaklıyor.
Ukrayna'da Devlet Başkanı Zelenskiy'nin görev süresi Mayıs 2024'te dolmuş, Şubat 2022'de başlayan Rus işgali nedeniyle yeni seçimlere gidilmemişti. Ukrayna'da parlamentonun görev süresi de 2024 Ağustos ayında doldu.
Ukrayna'da "Kremlin yanlısı hükümet" endişesi
Rusya, görev süresini geçiren Zelenskiy'nin meşru bir devlet başkanı olmadığı görüşünde. Rusya lideri Putin, meşruiyet sorununa işaret ederek olası bir barış anlaşmasını meşru bir liderle imzalamayı tercih edeceklerini söylemişti. Bu bağlamda Trump'ın seçim çağrısı da Rusya'nın talepleriyle örtüşen konular arasında yer alıyor.
DW