Mayıstan bu yana peş peşe gelen şiddetli sıcak hava dalgaları, aşırı sıcakların artık tek seferlik olaylar değil, Avrupa yazlarının giderek daha kalıcı bir parçası olduğunu gösteriyor.
Avrupa Birliği'nin iklim değişikliği izleme servisine göre, bu yılın haziran ayı Batı Avrupa'da kayıtlara geçen en sıcak haziran olurken, küresel ölçekte sanayi öncesi dönemin tahmini ortalamasının 1,39 derece üzerinde seyrederek tarihin en sıcak ikinci haziranı olarak kaydedildi.
Avrupa Birliği'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi ve Orta Vadeli Hava Tahminleri Avrupa Merkezi (ECMWF) tarafından perşembe günü yayımlanan verilere göre, karasal sıcaklıklardaki rekorlar, şimdiye kadar gözlemlenen en yüksek haziran ayı deniz yüzeyi sıcaklıklarıyla aynı döneme denk geldi. Bu durum, Dünya'nın iklim sisteminde ısının birikmeye devam ettiğini ortaya koydu.
ECMWF'nin iklim stratejisinden sorumlu yöneticisi Samantha Burgess, "Bu rekorlar birlikte değerlendirildiğinde, iklim sisteminin ısı biriktirmeyi sürdürdüğünü gösteriyor. Bunun sonucu olarak daha yoğun sıcak hava dalgaları, sürekli yüksek seyreden okyanus sıcaklıkları ve Avrupa ile dünyanın diğer bölgelerinde insanlar, ekosistemler ve altyapı için artan riskler ortaya çıkıyor," dedi.
Batı ve Orta Avrupa, haziran ayının sonlarında Almanya ve Çekya'nın da aralarında bulunduğu bazı ülkelerde aylık ve tüm zamanların sıcaklık rekorlarını kıran şiddetli bir sıcak hava dalgası yaşadı. Bu dönem, mayıs ayında görülen olağanüstü şiddetli bir sıcak hava dalgasının ardından geldi ve temmuz başında başlayan yeni bir sıcak hava dalgasıyla devam etti. Uzmanlara göre bu tablo, yaz aylarındaki aşırı sıcakların giderek daha kalıcı bir eğilime dönüştüğünü gösteriyor.
Etkiler, yüksek sıcaklıkların ötesine geçti. Özellikle İber Yarımadası, Güney Fransa ve Doğu Avrupa'nın bazı kesimlerinde görülen kurak koşullar, artan orman yangını faaliyeti, azalan nehir debileri ve gıda üretimini zayıflatan daha yoğun kuraklık riski ortaya çıktı.
Avrupa Birliği'nin bağımsız iklim danışma organı olan Avrupa İklim Değişikliği Bilimsel Danışma Kurulu'nun başkanı Profesör Ottmar Edenhofer, AB'nin 2040 ve 2050 iklim hedeflerine maliyet açısından etkin bir şekilde ulaşılmasının “ekonominin tamamında anlamlı emisyon azaltımlarını” gerektirdiğini söyledi.
Edenhofer, mart ayında yayımlanan bir raporun ardından, “Tarım ilerleme kaydetmiş olsa da azaltımların ölçeği ve hızı henüz yeterli değil. Sektörün önümüzdeki yıllarda iklim tarafsızlığına ulaşılmasına yardımcı olmak, çiftçilerin geçim kaynaklarını korumak, kırsal toplulukları desteklemek ve iklim değişmeye devam ederken Avrupa'nın gıda arzını güvence altına almak için çabalarını artırması gerekecek,” diye konuştu.
Bu arada, deniz sıcak dalgaları Batı Akdeniz ve Atlantik kıyılarına yayılarak deniz ekosistemlerini tehdit etti. AB verilerine göre, küresel ölçekte 2026 haziranı, dünya genelinde buzla kaplı olmayan okyanuslarda şimdiye kadar kaydedilen en yüksek haziran deniz yüzeyi sıcaklıklarını gösterdi ve 2024'te kırılan önceki rekoru az farkla geçti.
Bilim insanları bunu kısmen, tropikal Pasifik Okyanusu'ndaki yüzey sularının olağandan belirgin ölçüde daha sıcak hale geldiği bir iklim modeli olan güçlenen El Nino koşullarına bağladı. Ancak AB'nin iklim verileri, uzun vadeli, insan kaynaklı iklim değişikliğinin küresel sıcaklıklardaki artışın arkasındaki baskın etken olmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.
İklim uzmanları, bu rekorların, giderek daha fazla ısı depolayan bir iklim sistemine işaret ettiğini ve bunun da halk sağlığı, ekosistemler ve altyapı üzerinde büyüyen sonuçları olan, daha sık ve daha şiddetli sıcak hava dalgalarına yol açtığını uyarısında bulundu.
BM'nin COP31 iklim konferansına hazırlık niteliğindeki teknik müzakereleri olan Bonn İklim Değişikliği Konferansı'nın oturum aralarında, Potsdam İklim Etkisi Araştırmaları Enstitüsü'nden kıdemli araştırmacı Dr. William Lamb, Avrupa'nın rekor sıcaklıklar ve aşırı hava olaylarıyla geçecek bir başka yaza doğru ilerlediğini söyledi.
Lamb, insan faaliyetlerinin 2025'te ısınmayı 1,37 dereceye çıkardığını, küresel sıcaklıkların ise yaklaşık dört yıl içinde 1,5 derece eşiğini aşmasının beklendiğini belirterek, Dünya sisteminde ısının birikme hızının gelecekte yüksek düzeyde ısınmaya işaret ettiğini dile getirdi.
Lamb, “Çalışmamız, sera gazı emisyonlarının, başlıca fosil yakıtların yakılmasından kaynaklanmak üzere, tarihin en yüksek seviyesinde olduğunu gösteriyor. İklim etkileri şimdiden Avrupa ekonomisine milyarlarca euroya mal oluyor ve insan hayatına da ağır bedeller ödetiyor,” dedi.
Artan sıcaklıkları hafifletmeye çalışırken aynı zamanda sera gazı emisyonlarını kısmak gibi zorlu bir görevle karşı karşıya olan Avrupa Komisyonu, iklim değişikliğinin etkilerini azaltmaya yönelik politikalardan iklim uyumuna ağırlık vermeye yönelme taahüdünde bulundu. Bu yöndeki kamuya açık politika değişikliği, Avrupa'daki son sıcak hava dalgalarıyla bağlantılı bin 300 ölümün ardından geldi.
euronews
