Bazı Avrupa ülkelerinde tedavi için bekleme süresi yılları buluyor, bu da hastaları ağır etkiliyor. Euronews Health, farklı alanlardaki bekleme sürelerini inceliyor.
Birleşik Krallık'ta (BK) bir uzmana görünmesi gereken her on hastadan fazlasının randevu alabilmek için bir yıldan uzun süre beklediğini biliyor muydunuz? Ya da Slovenya'da hastaların yalnızca kalça protezi ameliyatı için neredeyse iki yıl – 667 gün – beklemek zorunda kaldığını?
Veriler, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) Sağlığa Genel Bakış 2025 raporundan geliyor ve Avrupa'nın en acil kamu sağlığı politika sorunlarından birini gözler önüne seriyor: bekleme süreleri.
Bunlar Avrupa'daki en kötü rakamlar arasında olabilir; ancak bekleme krizi iki ülkeyle sınırlı değil, çok daha derinlere iniyor.
“Tedavinin beklenen faydalarını ertelemek, hastaların gerekenden daha uzun süre acı ve kısıtlılık içinde yaşamaya devam etmesi ve müdahale sonrasında sağlık sonuçlarının kötüleşmesi anlamına geliyor” denilen raporda, bu durum vurgulanıyor.
Peki Avrupa'da hastaları en uzun süre bekleten ülkeler hangileri? Sorun kıta genelinde ne kadar ciddi? Ve hastalar ameliyat için gerçekten ne kadar beklemek zorunda kalıyor?
OECD raporu, sağlık hizmetlerinin farklı alanlarında uzun bekleme sürelerini ortaya koyuyor. 2023 itibarıyla, bazı Avrupa ülkelerinde aile hekimi ya da hemşireden randevu almak bile en az bir hafta sürüyor.
Almanya ve Fransa'da hastaların beşte biri, sadece bir aile hekimine görünmek için haftalarca bekliyor. İsveç'te hastaların %23'ü bir aile hekimi ya da hemşireyi görmek için bir haftadan uzun süre bekliyor. Fransa ve Almanya'da bu oran beşte bir, yani %20; Birleşik Krallık'ta ise bu seviyeye yakın, %18.
Altı ila yedi gün bekleyenler de hesaba katıldığında oranlar daha da yükseliyor: İsveç'te %30, Fransa'da %28, Birleşik Krallık'ta %27 ve Almanya'da %26.
Yöntemsel farklılıklar nedeniyle ülkeler arasındaki bekleme sürelerini doğrudan karşılaştırmak her zaman mümkün değil.
Uzman hekime görünmek için yıllarca beklemek
Avrupa'nın bazı yerlerinde uzman doktora görünmek için bir yıldan fazla beklemek, hastalar için acı bir gerçek. En çok Birleşik Krallık öne çıkıyor: Hastaların %11'i bir uzmanla randevu için bir yıldan uzun süre beklediğini bildirdi. Fransa ve Almanya'da bu oran %2.
Ancak daha kısa gibi görünen bekleme süreleri bile aslında oldukça uzun. Fransa'da her iki hastadan fazlası (%43) iki ay ile bir yıl arasında bekliyor; bunu %32 ile Birleşik Krallık, %29 ile İsveç ve %22 ile Almanya izliyor.
Katarakt ameliyatı için aylarca beklemek
Katarakt ameliyatındaki bekleme süreleri de benzer bir tablo çiziyor. Buradaki gösterge, uzman hekimin değerlendirmesinden tedavinin başlamasına kadar üç aydan fazla bekleyen hastaların oranını ölçüyor.
Norveç'te bu ihtiyacı olan her beş hastadan dördü (%81) 2024'te üç aydan fazla bekledi. Finlandiya %71 ile hemen ardından geliyor.
Birleşik Krallık (%58), Portekiz (%58) ve İspanya'da (%53) da hastaların çoğunluğu üç aydan fazla bekledi. Polonya (%13), Macaristan (%17), İsveç (%22) ve İtalya'da (%27) ise oranlar belirgin biçimde daha düşük.
Katarakt bekleme süreleri pandemiden önceye kıyasla daha uzun
İzlenen dokuz Avrupa ülkesinin yedisinde, katarakt ameliyatı için bekleme süreleri 2019'a göre 2024'te arttı; yalnızca Polonya ve Macaristan'da düşüş görüldü. Bu da COVID-19 pandemisinin kalıcı etkilerini yansıtıyor.
Birleşik Krallık'ta üç aydan fazla bekleyen hastaların oranı %22'den %58'e çıkarak iki kattan fazla arttı. Norveç'te ise %65'ten %81'e yükseldi.
Bu veriler, pandeminin ardından sağlık sistemleri üzerindeki baskının sürdüğüne işaret ediyor.
Kalça protezleri: Slovenya'da neredeyse iki yıllık bekleme
Kalça protezi ameliyatında ortanca (medyan) bekleme süresi de çarpıcı. Slovenya'da hastalar 2024'te ortanca 667 gün, yani neredeyse iki yıl bekledi.
Polonya'da da bekleme süresi 343 gün ile bir yılın üzerindeydi; onu 209 günle Macaristan, 174 günle Birleşik Krallık izledi. Bunlar medyan değerler; yani tüm hastaların yarısı burada bildirilen sürelerden daha uzun bekledi.
York Üniversitesi'nden Luigi Siciliani, European Journal of Public Health dergisinde yayımlanan yakın tarihli bir makalesinde, “Acil olmayan sağlık hizmetlerindeki bekleme süreleri, hastaların sağlık hizmetlerine erişmek için haftalarca, hatta aylarca beklemek zorunda kaldığı birçok sağlık sisteminde önemli bir sağlık politikası sorunu oluşturuyor” diye yazdı.
Peki bekleme süreleri ülkeler arasında neden bu kadar farklı? OECD'ye göre bekleme listeleri genellikle sağlık hizmetlerine yönelik talep ile bu hizmetlerin arzı arasındaki dengesizlikten kaynaklanıyor.
Siciliani, farklı kapasite kısıtları, finansman kararları, sağlık personeli sayısı ve yaşlanan nüfus ile teknolojik yeniliklerin beslediği artan sağlık hizmeti talebiyle yaşanan uyumsuzluk nedeniyle, ülkeler arasında bekleme sürelerinin büyük ölçüde değiştiğine dikkat çekti.
Eurostat'a göre bekleme süresi, acil tıbbi bakımda karşılanamayan ihtiyaçların da önemli bir nedeni.
euronews
