Meteorologlar, güçlü bir El Nino’nun aşırı hava olaylarını artırdığını söylüyor. Avrupa bu etkinin dışında mı kalacak?
Pasifik Okyanusu'nun tropikal kesiminde El Nino koşulları oluşurken, önümüzdeki aylarda bu hava olayının hızla güçlenmesi bekleniyor. Dünya ise yeni aşırı hava olaylarına hazırlanıyor. Dünya Meteoroloji Örgütü'nün (WMO) yayımladığı küresel mevsimsel iklim güncellemesine göre, temmuz-eylül döneminde güçlü bir El Niño olayının etkili olması ve bunun sıcak hava dalgaları, kuraklık ile şiddetli yağış olasılığını artırması öngörülüyor.
WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo, "WMO topluluğu, hükümetleri, insani yardım kuruluşlarını ve iklimden etkilenen sektörleri desteklemek amacıyla Birleşmiş Milletler bünyesinde ve bölgesel düzeyde faaliyetleri koordine etmek için benzeri görülmemiş bir seferberlik başlattı," dedi.
Saulo, "Gelişmiş mevsimsel tahminler ve erken uyarı sistemleri, hayat kurtarmak ve ekonomilerimiz ile toplumlarımız üzerindeki etkileri hafifletmek açısından hayati önem taşıyor," ifadelerini kullandı.
El Nino nedir ve neleri etkiler?
El Nino (İspanyolcada "erkek çocuk" anlamına geliyor), Doğu Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının olağan dışı şekilde yükselmesiyle ortaya çıkan ve ortalama iki ila yedi yılda bir görülen doğal bir iklim olayıdır.
Bu durum, küresel sıcaklıkların yükselmesine neden olarak aşırı hava olaylarının daha sık yaşanmasının önünü açıyor.
Örneğin Mayıs 2023'te başlayıp Mart 2024'e kadar süren önceki El Niño olayı, rekor düzeydeki sıcaklıklara katkı sağladı. Bu süreç, dünyanın birçok bölgesinde uzun süreli kuraklıkları ve orman yangınlarını da körükledi.
Bununla birlikte El Nino'nun etkileri en çok tropikal bölgelerde hissediliyor.
Geçmiş El Nino olaylarında Güney Amerika, ABD'nin güneyi, Doğu Afrika ve Orta Asya'da sel riski artarken; Avustralya'nın büyük bölümü, Güney Amerika'nın kuzeyi ve Endonezya gibi bazı Asya ülkelerinde kuraklık ve orman yangını riski yükseldi.
El Nino Avrupa'yı nasıl etkiliyor?
Avrupa'da El Nino'nun etkileri çok daha dolaylı oluyor ve genellikle daha sınırlı hissediliyor.
Bu doğal iklim olayı, yılın ilerleyen dönemlerinde sonbahar ve kışın ilk bölümünün daha ılık, daha yağışlı ve daha rüzgarlı geçmesi gibi istikrarsız hava koşullarının görülme olasılığını artırabilir. Ancak 2026 yazını etkilemesi beklenmiyor.
Bu da son haftalarda Avrupa'da binlerce kişinin yaşamını yitirmesine neden olan bunaltıcı sıcaklıkların, bazı gazetelerde iki olay arasında bağlantı kurulmasına rağmen El Nino'dan kaynaklanmadığı anlamına geliyor.
Bununla birlikte uzmanlar, dünyanın diğer bölgelerinde yaşanacak aşırı hava olaylarının Avrupa üzerinde dolaylı etkiler yaratabileceği ve olası gıda arzı sıkıntılarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Hollanda’daki IHE Delft Su Eğitimi Enstitüsü, El Nino’dan doğrudan etkilenen bölgelerde çalışıyor ve Avrupa’nın ithal ettiği birçok temel gıda ürününün risk altında olabileceği uyarısında bulunuyor.
Örneğin Nikaragua’da, zaten kırılgan olan bölgelerde mısır ve fasulye gibi temel ürünler başarısız olabilir. Bu da ülkede gıda güvensizliğine ve gelir kaybına yol açabilir.
Yağışların azalması ve nehir debilerinin düşmesi, Kolombiya, Brezilya’nın kuzeydoğusu ve Hindistan’daki sulanan ürünlerin ciddi kısıtlamalarla karşı karşıya kalacağı ya da yeraltı suyuna daha fazla bağımlı hale geleceği anlamına geliyor; bu da bölgede aşırı çekim riskini artırarak ihracat sıkıntılarına yol açabilir.
İklim değişikliğinden 'dikkatleri dağıtan' El Nino
El Nino’nun etkileri hafife alınmamalı, ancak iklim uzmanları aşırı hava olayları ve yükselen sıcaklıklarda çok daha büyük rol oynayan etmenin iklim değişikliği olduğuna dikkat çekiyor.
Çoğu El Nino olayı, küresel ortalama sıcaklığı geçici olarak yaklaşık 0,2 derece artırdı. İklim değişikliği ise küresel yüzey sıcaklığını (deniz ve hava) sanayi öncesi döneme göre yaklaşık 1,3-1, 5 derece yukarı çekti.
Bu nedenle El Nino’nun etkileri, uzmanların öngördüğü sonuçların tek başına sorumlusu olmak yerine, zaten ısınan bir dünyada ek bir etken olarak birikiyor.
Bu nedenle, El Nino yılı 2016’dan bile daha sıcak olan 2025, kayıtlara geçen en sıcak üçüncü yıl oldu; üstelik El Nino’nun doğal karşıtı ve küresel sıcaklıkları genellikle düşüren La Niña olayının doğal soğutucu etkisine rağmen.
Imperial College London’dan iklim bilimci Friederike Otto, “El Nino doğal bir olgudur,” diyor. Otto, bu açıklamayı El Nino koşulları resmen başlamadan önce, mayıs ayında yaptı.
“Gelir ve gider. Buna karşılık iklim değişikliği, fosil yakıt yakmayı bırakmadığımız sürece daha da kötüleşiyor. Bu yüzden paniklenmemiz gereken şey El Niño değil, iklim değişikliği.”
Küresel hava tahmin platformu WFY24’ün kurucusu Ioanna Vergini, Euronews Earth’e geçen hafta Avrupa 40 dereceyi bulan sıcaklıklar altında kavrulurken El Niño’nun iklim değişikliğinden “dikkat saptırmak” için kullanıldığını söylüyor.
World Weather Attribution (WWA) tarafından yapılan hızlı bir nedensellik analizi, son sıcaklık kubbesi sırasında ölçülen gündüz en yüksek ve gece sıcaklıklarının, 1976 kadar yakın bir tarihte yılın bu döneminde “fiilen imkansız” olacağını; ancak devam eden fosil yakıt kaynaklı emisyonlar sayesinde bugün mümkün hale geldiğini ortaya koydu.
euronews
