Gazze'ye yardım götürmek için yola çıkan Global Sumud Filosu'na müdahalede eden İsrail donanması tarafından gözaltına alınan aktivistlerin 59'u İstanbul'a getirildi.
Toplam 15 ülkeden aktivistleri taşıyan Türk Hava Yolları uçağı İstanbul'a iniş yaptı.
Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre Türkiye ile birlikte ABD, Avustralya, Bahreyn, Birleşik Krallık, Brezilya, Hollanda, İspanya, İtalya ve Malezya dahil farklı filolardan toplam 59 kişi İstanbul'a iniş yaptı.
Türkiye'den gözaltına alınan 20 kişiden 18'i ülkeye döndü. Sağlık kontrolü nedeniyle bu uçağa binemeyen iki kişinin 2 Mayıs'ta Türkiye'de olması öngörülüyor.
BBC'ye konuşan kaynaklar, bunun Yunanistan Dışişleri Bakanlığı koordinasyonunda gerçekleştiğini söyledi.
AFP'nin Girit'teki muhabiri, 1 Mayıs TSİ 14:00 civarında aktivistlerin adaya ayak bastığını aktardı.
Bakanlığın açıklamasında bu iki kişiden Saif Abu Keshek'in "terör örgütü ile iltisaklı olduğundan şüphelenildiği", Thiago Avila'nın ise "yasa dışı işler yaptığından şüphelenildiği" ve sorgularının İsrail'de devam edeceği belirtildi.
Yetkililer, amacın, çeşitli uyruklardan olan gemidekilerin güvenli bir şekilde karaya çıkarılmasını sağlamak ve ardından ülkelerine dönüşlerini kolaylaştırmak olduğunu söyledi.
İsrail Yunanistan'ın Girit Adası açıklarında yaklaşık 50 gemiden oluşan filoya müdahale etmiş, bazı aktivistleri gözaltına almıştı.
İsrail Dışişleri Bakanlığı 20'den fazla gemiden yaklaşık 175 aktivistin tahliye edildiğini açıklarken, filo organizatörleri katılımcı sayısının toplam 211 olduğunu belirtti.
Kaynaklar, filonun yaklaşık 179 üyesinin Lerapatra bölgesinde karaya çıkmasının beklendiğini söylüyor.
Türkiye, gözaltına alınanlardan 20'sinin kendi vatandaşı olduğunu bildirmişti.
Global Sumud Filosu Türkiye, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, grupta bulunan Türk vatandaşlarının 1 Mayıs'ta İstanbul Havalimanı'nda olmasının beklendiğini açıkladı.
11 ülke kınadı
Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 11 ülkenin dışişleri bakanları müdahaleyi kınarken, Türkiye Büyük Millet Meclisi(TBMM) de kabul ettiği tezkerede müdahaleyi "savaş suçu" olarak niteledi.
Dışişleri Bakanları'nın 30 Nisan tarihli ortak açıklamasında, Türkiye, Brezilya, Ürdün, Pakistan, İspanya, Malezya, Bangladeş, Kolombiya, Maldivler, Güney Afrika ve Libya dışişleri bakanları, söz konusu girişimin barışçıl ve sivil bir insani yardım misyonu olduğunu vurguladı.
Açıklamada, filoya yönelik saldırılar ile aktivistlerin uluslararası sularda gözaltına alınmasının, uluslararası hukuk ve uluslararası insancıl hukukun "açık ihlali" olduğu belirtildi.
Bakanlar, sivil aktivistlerin güvenliği konusunda "derin endişe" duyduklarını ifade ederek, İsrail'e gözaltına alınan kişilerin derhal serbest bırakılması çağrısında bulundu.
TBMM: Korsanlık eylemi savaş suçudur
TBMM'nin olaya dair 30 Nisan'da aldığı karar 1 Mayıs'ta Resmi Gazete'de yayımlandı.
Kararda "İsrail, uluslararası hukuku bir kez daha fütursuzca çiğneyerek, işlemekte olduğu soykırım ve savaş suçlarına bir yenisini eklemiştir" denildi.
Müdahalenin uluslararası sularda yapıldığı vurgulanan kararda, "Söz konusu korsanlık eylemi açık bir savaş suçudur" denildi ve gözaltına alınan kişilerin derhal serbest bırakılması çağrısı yapıldı.
TBMM, Sumud filosuna karşı İsrail tarafından "işlenen tüm suçların uluslararası mahkemelerde hesabının sorulmasının öncüsü ve takipçisi olacağını" da karara ekledi.
Filo ve İsrail'in müdahalesi hakkında neler biliniyor?
Filoya İsrail sularına yaklaşık 965 kilometre mesafede müdahale edildiği bildirildi.
Sumud Filosu'nun Fransa birimi sözcüsü Helene Coron, operasyonun İsrail'e olan mesafesi açısından "emsalsiz" olduğuna işaret etti.
İsrail, eylemlerinin uluslararası hukuka uygun olduğunda ısrar ediyor.
Operasyonun "filonun büyüklüğü nedeniyle ve hukuka uygun bir ablukanın ihlal edilmeyeceğinden emin olmak için" bu kadar uzakta yapıldığı savunuldu.
Yunanistan Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis, İsrail'in operasyonu Yunanistan karasuları dışında yaptığını ve öncesinde Atina'yla iletişime geçmediğini savundu.
Marinakis, "Yunan yetkililerinin arama kurtarma operasyonları dışında uluslararası sulara müdahale etme hakkı yoktur" açıklamasını yaptı.
Merkez sol çizgideki muhalif siyasetçi Dimitris Mantzos hükümete olay hakkında bildiklerini ve "bu illegal operasyona verilecek yanıtı" duyurma çağrısı yaptı.
Elliden fazla tekneden oluşan filo, Fransa'nın Marsilya, İspanya'nın Barcelona ve İtalya'nın Syracuse limanlarından yola çıkmıştı.
Otuzdan fazla ülkeden yaklaşık 350 katılımcının yer aldığı bildirilen filoda, 31 Türk aktivist de yer alıyordu.
Küresel Sumud Filosu'nun sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada 20 Türk aktivistin gözaltında olduğu belirtildi.
BBC News Arapça Servisi'ne konuşan ve Yunanistan karasularında filoya destek gemisinde bulunan Filistinli ABD'li yazar ve aktivist Tariq Ra'ouf, morallerini yüksek tuttuklarını söyledi ve "İsrail'in Gazze'ye yönelik yasa dışı kuşatmasını sonlandırmak için elimizden gelen tüm desteği vereceğiz" dedi ve ekledi:
"İsrail'in eylemlerinin, uluslararası hukuku defalarca ihlal ettikten sonra bu sefer de Gazze'ye bu kadar uzak bir yerde ihlal etmelerinin cezasız kalması çok edici ve endişe verici."
ABD: 'Destek verenlere karşı önlemler değerlendiriliyor'
ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından 30 Nisan'da yapılan yazılı açıklamada, "Hamas yanlısı" olarak nitelendirilen Global Sumud Filosu, Trump'ın barış planını "zayıflatmayı amaçlayan temelsiz ve verimsiz bir girişim" olarak kınandı.
ABD, müttefiklerinden bu filoya katılan gemilere liman erişimi, demirleme, hareket ve yakıt ikmali izni vermemelerini ve gerekirse güvenlik gerekçeleriyle ek önlemler almalarını beklediği mesajını verdi.
Ayrıca vatandaşlara bu girişime katılmamaları yönünde uyarıda bulundu.
ABD'ye göre filonun Gazze halkına yardım etmekle ilgisi bulunmuyor. Destek verenlere karşı yaptırımların değerlendirildiği belirtildi.
Dünyadan tepkiler
Türkiye Dışişleri Bakanlığı İsrail'in müdahalesini kınayarak, "korsanlık eylemi" olarak nitelendirdi.
Açıklamada, "İsrail, Gazze'deki mazlumların yaşadığı insani felakete dikkat çekmeye çalışan Küresel Sumud Filosu'na saldırarak insani değerleri ve uluslararası hukuku hedef almıştır" denildi.
Dışişleri, İsrail'in uluslararası sularda seyrüsefer serbestisi ilkesini ihlal ettiğini savundu.
Filoda yer alan Türk vatandaşlarının ve diğer yolcuların durumu konusunda ilgili diğer ülkelerle beraber gerekli "tüm girişimlerin" yapıldığı belirtildi.
İtalya Başbakanı Giorgia Meloni de operasyona tepki gösterdi ve İsrail'in "hukuka aykırı şekilde gözaltına alınan tüm İtalyanları serbest bırakmasını" talep etti.
İtalyan basını gözaltına alınanlar arasında 24 İtalyan olduğunu belirtiyor.
Avrupa Birliği Dışişleri Sözcüsü Anouar El Anouni de "İsrail'e uluslararası hukuka, uluslararası insani hukuka ve uluslararası deniz hukuka uyma çağrısı yapıyoruz" dedi.
İsrail donanması, Gazze'ye yardım götürmek için Doğu Akdeniz'de ilerleyen benzer bir yardım girişimini Ekim ayında durdurmuştu.
Greta Thunberg'in de aralarında bulunduğu yüzlerce aktivist gözaltına alınmıştı.
BBC
