ABD Başkanı Donald Trump'ın Ukrayna'da savaşı sonlandırmak için önerdiği barış planıyla ilgili müzakereler sürüyor.
Kiev'in önemli tavizler vermesini öngören 28 maddelik plan Ukrayna tarafından tepkiyle karşılandı.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy planın taslağını 20 Kasım'da ülkesini ziyaret eden ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) üst düzey yetkililerinden aldı.
Zelenskiy bundan bir gün sonra yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında ABD'ye atıfla, ülkesinin kilit bir müttefikini ya da onurunu kaybetmek seçenekleriyle karşı karşıya olduğunu söyledi.
Ülkesinin ulusal çıkarlarına ihanet etmeyeceğini vurguladı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de 21 Kasım akşamı yaptığı açıklamada ABD'nin barış planının kendilerine iletildiğini söyledi.
Moskova'daki Rus Güvenlik Konseyi toplantısında konuşan Putin, 28 maddelik planın Ukrayna'da "nihai barış anlaşmasının temelini oluşturabileceğini" söyleyerek öneriye destek verdi.
28 maddelik barış planında neler var?
BBC'nin ABD'deki yayın ortağı CBS News'in haberine göre, barış planının taslağı Ukraynalı bir muhalif siyasetçi tarafından kamuoyuyla paylaşıldı. Plan bir Beyaz Saray yetkilisi tarafından da doğrulandı.
28 maddelik önerilen planın şu şekilde hayata geçmesi planlanıyor:
Derhal ateşkes: Her iki taraf da anlaşmayı kabul ederse, plan hemen yürürlüğe girecek.
Ukrayna topraklarını devredecek: Ukrayna işgal altında olmayan bazı toprakları Rusya'ya devredecek. Rusya ayrıca işgali altındaki Kırım, Donetsk ve Luhansk topraklarının büyük bir kısmını elinde tutacak ve bu bölgeler ABD tarafından fiili Rus toprağı olarak tanınacak.
Ukrayna NATO üyesi olmayacak: Kiev, anayasasında yer alan NATO'ya katılma isteğinden vazgeçecek. Ancak AB üyesi olma yolu açık kalacak.
Kiev için askeri sınır: Ülkenin ordusunun büyüklüğü 600 bin kişiyle sınırlandırılacak.
ABD'den güvence: Rusya Ukrayna'yı yeniden işgal ederse, bu "kararlı ve koordineli bir askeri müdahale"yi ve Moskova'ya yönelik yaptırımların yeniden uygulanmasını tetikleyecek.
Ukrayna seçimleri: Seçimlerin 100 gün içinde yapılması gerekecek. Ukrayna'da başkanlık seçimlerinin 2024'te yapılması planlanıyordu ancak savaş nedeniyle ertelendi.
Ekonomik güvenceler: Plan, ekonomisi yıllarca süren savaştan zarar gören Ukrayna için bir toparlanma planı öngörüyor. Dondurulmuş Rus varlıklarından yaklaşık 100 milyar dolar Ukrayna'ya aktarılacak ve Rusya, işgalin başlamasından bu yana uygulanan ağır yaptırımların kaldırılması için müzakerelere başlayacak.
Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, 20 Kasım'da Beyaz Saray'da gazetecilere verdiği brifingde, Trump'ın Özel Temsilci Steve Witkoff ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun hem Rusya hem Ukrayna ile eşit mesafede istişarelerde bulunduğunu açıkladı.
Zelenskiy, Putin ve Trump planla ilgili neler söyledi?
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy 20 Kasım'da ABD'li yetkililerden aldığı planla ilgili bir gün sonra yaptığı açıklamada ülkesinin zor bir kararla yüzleştiğini söyledi:
Ukrayna için ABD'ye atıfla, "Ya onurunu kaybedecek ya da kilit bir ortağını kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacak" dedi.
10 dakikalık ulusa sesleniş konuşmasında Ukrayna Devlet Başkanı, "bugün tarihimizin en zor anlarından biri" diye ekledi.
Ukrayna'nın Trump yönetiminin planına "alternatifler" önereceğini belirtti.
Vladimir Putin ise 21 Kasım akşamı barış planını aldıklarını teyit etti.
Rus lider, Ukrayna'da "nihai barış anlaşmasının temelini oluşturabileceğini" söyleyerek 28 maddelik plana destek verdi:
"Başkan Trump'ın Ukrayna'daki durumu çözmeye yönelik barış planı, Alaska'daki toplantıdan önce de görüşüldü.
"Bu görüşme sırasında Amerikan tarafı, söyledikleri gibi, bizden bazı tavizler vermemizi ve esneklik göstermemizi istedi.
"Anchorage'daki görüşmelerde, bizim için bazı karmaşık sorunlara ve zorluklara rağmen, bu önerilere katıldığımızı teyit ettik."
Putin, Ukrayna'nın önerileri kabul etmeyi reddettiğini de ekledi.
"Sanırım bu nedenle, artık 28 maddeden oluşan planın yeni ve özünde modernize edilmiş bir versiyonu ortaya çıktı. Metin elimizde."
"Bunun da nihai barış anlaşmasının temelini oluşturabileceğine inanıyorum."
Donald Trump ise aynı gün Fox Radio'ya verdiği röportajda barış müzakereleriyle ilgili sorulara da yanıt verdi.
Trump, ABD'nin "tek bir amacı olduğunu, akan kanın durmasını istediğini" söyledi.
Rusya'nın gelecekte Baltık ülkeleri veya Avrupa'nın diğer bölgeleri için tehdit oluşturabileceği sorusu üzerine Trump, "[Rusya] durdurulacak" dedi.
Toprak tavizleriyle ilgili olarak ABD Başkanı, Ukrayna'nın "kısa sürede" daha fazla toprak kaybedeceğini savundu.
Trump, planla ilgili 27 Kasım'a kadar sonuç almayı istediklerini de ekledi.
Ukrayna topraklarının yaklaşık beşte birini kontrol eden ve ilerlemeye devam eden Rus güçleri, kış yaklaşırken Ukrayna'nın enerji altyapısına sık sık saldırılar düzenliyor.
Kremlin 2022 yılında Ukrayna'nın dört bölgesini (Donetsk, Lugansk, Zaporijya ve Herson) tam kontrole sahip olmamasına rağmen ilhak etti.
Rusya ayrıca 2014 yılında Kırım yarımadasını Ukrayna'dan ilhak etti.
Putin uzun zamandır Kiev'den ABD liderliğindeki NATO ittifakına katılma planlarından vazgeçmesini ve Moskova'nın Rusya'nın bir parçası olduğunu iddia ettiği dört vilayetten askerlerini çekmesini talep ediyor.
Moskova bu taleplerinden vazgeçtiğine dair herhangi bir işaret vermedi ve Ukrayna da daha önce bunları kabul etmeyeceğini söyledi.
BBC
