Avrupa Birliği'nde her yıl yaklaşık 35.000 kişinin ölümüne yol açan antimikrobiyal direnç, insanlar, hayvanlar ve çevre arasında yayılırken, halk sağlığının en büyük tehditlerinden biriyle mücadelede daha kapsamlı önlemler alınması çağrıları artıyor.
Antibiyotikler, bir zamanlar ölümcül kabul edilen enfeksiyonları tedavi edilebilir hale getirerek modern tıpta devrim yarattı. Ancak bakterilerin, kendilerini yok etmek için geliştirilen ilaçlara giderek daha fazla direnç kazanması bu ilerlemeyi tehdit ediyor.
Antimikrobiyal direnç (AMR), Avrupa Birliği'nde her yıl tahmini 35 bin kişinin ölümüne neden oluyor. Bu rakamın sağlık üzerindeki etkisi, grip, tüberküloz ve HIV/AIDS'in toplam etkisiyle karşılaştırılıyor.
İrlanda'daki Maynooth Üniversitesi'nde profesör olan Fiona Walsh, Euronews'e yaptığı açıklamada antibiyotik direncini, “Bakterilerin, onları tedavi etmek için kullandığımız ilaçlara artık yanıt vermemesi” olarak tanımladı. Walsh'ın araştırmaları, insan, hayvan ve çevre sağlığında antibiyotik direnci üzerine yoğunlaşıyor.
Çoklu ilaç direncine sahip bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlara yakalanan hastalar için sonuçlar özellikle ağır olabiliyor. Doktorlar enfeksiyonu tedavi edebilmek için birden fazla antibiyotiği birlikte kullanmak zorunda kalabiliyor. Ancak bazı vakalarda bu ilaç kombinasyonları da sonuç vermiyor.
Walsh, “Ne yazık ki bazı insanlar hayatını kaybedecek,” dedi.
Araştırmalar, tablonun giderek kötüleştiğine işaret ediyor.
The Lancet dergisinde yayımlanan bir çalışmaya göre, bakteriyel antimikrobiyal direnç (AMR), 2025-2050 yılları arasında dünya genelinde doğrudan 39 milyon kişinin ölümüne neden olabilir.
İnsanlarda antibiyotiklerin aşırı kullanımı, hayvancılıkta antibiyotik kullanımı, yetersiz sanitasyon koşulları ve çevre kirliliği, ilaç direncinin yayılmasına katkıda bulunan başlıca faktörler arasında yer alıyor. Bakteriler ve antibiyotiklere direnç kazanmalarını sağlayan genetik materyaller, insanlar, hayvanlar ve çevre arasında taşınabiliyor.
Bu nedenle araştırmacılar, insan sağlığının hayvan ve çevre sağlığından ayrı değerlendirilemeyeceğini kabul eden “Tek Sağlık” (One Health) yaklaşımına giderek daha fazla yöneliyor.
AMR ile mücadele
Walsh, "İyi olan şu ki, bu bakterileri ve bu mikropları öldürmenin birçok farklı yolu var. Kendimizi korumanın da yolları var," diyor.
Aşılar enfeksiyonları azaltabilir ve buna bağlı olarak antibiyotik ihtiyacını da düşürebilir. Dünya Sağlık Örgütü, aşıların daha iyi kullanılmasının küresel antibiyotik tüketimini yılda 2,5 milyar doz azaltabileceğini tahmin ediyor.
Walsh, sağlıklı kalmanın "gerçekten, gerçekten önemli" olduğunu söyledi; çünkü bu durum, özellikle yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerde antibiyotik tedavisi gerektiren enfeksiyonların gelişme olasılığını azaltabiliyor.
Walsh, "Bakteriler de bakterilerle savaşır ve eğer vücudumuzda gerçekten sağlıklı olan kendi bakteriyel sistemimiz varsa, o zaman enfeksiyonla mücadeleye de yardımcı olabilirler," diye ekliyor.
"Yaşamak için bakterilere ihtiyacımız var. Onlara bağırsağımızda ihtiyacımız var. Cildimizde onlara ihtiyacımız var. Ağzınızda varlar. Gerçekten önemliler," diyerek, aşırı antibiyotik ile dezenfektan kullanımının vücudun doğal savunmasını bozabileceği konusunda uyardı.
Walsh'a göre çözüm yalnızca yeni antibiyotikler geliştirmek değil. Araştırmacılar ayrıca aşıları, atık su arıtımını ve gıda zinciri boyunca hayvan sağlığını iyileştirmenin yollarını da incelemeli.
euronews
