Sigara içmek, elektronik sigara kullanmak ya da nikotin poşeti kullanmak – riskleri aynı olmasa da nikotin içeren tüm ürünler kalbe zarar veriyor.
Bugün Nature Reviews Cardiology'de yayımlanan kapsamlı bir derleme, nikotinin ister sigara içilerek ister ağızda çiğnenen tütünle alınsın, kardiyovasküler sağlık için zararlı olduğunu ortaya koydu. Elektronik sigara veya nikotin poşetleri gibi yeni nikotin ürünleri dumanı ve yanmayı ortadan kaldırsa da kalbe hâlâ zarar veriyor.
Derleme, tüm nikotin ürünlerinin aynı düzeyde risk taşıdığını iddia etmiyor. Klasik sigaralar ve nargileler, büyük ölçüde yanma sonucu ortaya çıkan toksik kimyasallar nedeniyle, en zararlı ürünler olmaya devam ediyor. Ancak yazarlar, dumandan uzaklaşmanın kardiyovasküler zararı ortadan kaldırmadığını vurguluyor.
Bunun yerine araştırmacılar, “kardiyovasküler zarar sürekliliği”nden söz ediyor: En üstte yanma ürünleri yer alıyor; bunları ısıtılmış tütün ürünleri, elektronik sigaralar ve çiğneme tütünü ile nikotin poşetleri gibi ağızdan alınan nikotin ürünleri izliyor.
Yani dumandan kurtulmak kardiyovasküler zararı azaltsa da nikotinden tamamen vazgeçmek, nikotine bağlı kardiyovasküler riski ortadan kaldırmanın tek yolu.
“Başlangıçta elektronik sigaralar ve ısıtarak içilen cihazlar, yanmalı sigaralara kıyasla daha az riskli alternatifler olarak pazarlanıyordu, ancak verilerimiz bu ürünlerin kardiyovasküler risk açısından sürekliliğin dışında değil, onun üzerinde yer aldığını gösteriyor,” dedi (kaynak İngilizce)incelemenin başyazarı ve Almanya'daki Mainz Üniversite Tıp Merkezi'nden Prof. Thomas Münzel. “Yanmayı ortadan kaldırmak zararı açıkça azaltıyor, ama tamamen ortadan kaldırmıyor.”
Nikotin: çifte darbe
Araştırmacılar, nikotinin kardiyovasküler sisteme nasıl zarar verdiğini inceledi; nikotinin kan damarlarındaki reseptörlerle etkileşiminden, ateroskleroz, kalp krizi ve inmeye katkıda bulunabilen süreçlere uzanan biyolojik yolu takip etti.
Kan damarlarına nikotinin zarar verebileceği iki ayrı mekanizma belirlediler.
İlk olarak nikotin, kan damarlarının iç yüzeyini döşeyen ince hücre tabakası olan endoteli etkiliyor. Damarların gevşemesine yardımcı olan prostasiklini baskılarken, güçlü bir damar daraltıcı hormon olan endotelin-1 düzeylerini artırıyor.
Nikotin, damar çapını kontrol eden damar düz kas hücreleri üzerinde de doğrudan etkili. Potasyum kanalları ve kalsiyum dengesine müdahale ederek, endotelyum hasar görmemiş olsa bile damar daralmasını teşvik edebiliyor.
Araştırmacılar, nikotine maruziyetin ortak özellikleri olarak oksidatif stres, damar sertliği ve inflamatuvar yanıtları da öne çıkarıyor. Onlara göre endotel disfonksiyonu, kardiyovasküler hasarın önemli bir erken göstergesi.
Sonuçta daha kolay daralan, daha zor gevşeyen ve iltihaplanma ile pıhtılaşmaya daha yatkın bir damar sistemi ortaya çıkıyor.
“Nikotinin, ateroskleroz, hipertansiyon ve kalp yetmezliğine giden yolda en erken basamak olan endotel disfonksiyonunun etkin bir itici gücü olduğu açık; risksiz olan tek seçenek ise tamamen uzak durmak,” diye konuştu çalışmanın yazarı Filippo Crea.
Bu bulgular, AB'nin tütün kontrol çerçevesini baştan aşağı yenilemeye hazırlandığı ve Brüksel'in azalan sigara kullanımını, hızla yükselen elektronik sigara, ısıtılmış tütün ve nikotin poşetleriyle uzlaştırmaya çalıştığı bir dönemde ortaya konuyor.
Münzel, “Nikotin moleküler düzeydeki kardiyovasküler toksisitesi ile iyi belgelenmiş, yüksek bağımlılık yapıcı potansiyelinin birleşmesi, mevcut ürünlere özgü, yamalı bohça kurallar yerine nikotine dayalı tutarlı bir düzenleyici çerçeve oluşturulması gerektiğini gösteriyor,” dedi.
euronews
