Lübnan, Mısır, Suriye ve Ürdün liderlerinin yanı sıra Körfez İşbirliği Konseyi Genel Sekreteri de AB zirvesi çerçevesinde Avrupalı mevkidaşlarıyla görüşmek üzere Lefkoşa'daydı.
Avrupa Birliği (AB) liderleri, Güney Kıbrıs Rum Cumhuriyeti'nde cuma günü düzenlenen zirvenin ardından, Ortadoğu'daki ortaklarıyla güvenlik ve ekonomik bağlarını güçlendirme ve İran savaşına son verilmesi için bastırma sözü verdi.
Lübnan, Mısır, Suriye ve Ürdün liderlerinin yanı sıra Körfez İşbirliği Konseyi Genel Sekreteri de AB zirvesi çerçevesinde Avrupa Birliği'nden mevkidaşlarıyla görüşmek üzere Lefkoşa'daydı.
Avrupa Konseyi Başkanı António Costa görüşmelerin ardından düzenlenen basın toplantısında şunları söyledi:
"Mevcut durum Avrupa'nın güvenliğinin Ortadoğu'yla ne kadar yakından bağlantılı olduğunu ve güvenlik ile savunma alanındaki işbirliğimizin ne kadar hayati hale geldiğini açıkça ortaya koyuyor."
Resmi kararlar alınmamış olsa da zirve; savaş, Lübnan ve Körfez'deki durumun yanı sıra ABD'nin İran limanlarını abluka altına alması ve Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatmasının Avrupa için doğuracağı ekonomik sonuçlar hakkında görüş alışverişinde bulunma fırsatı sağladı.
Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa cuma günü düzenlediği basın toplantısında şunları söyledi:
"ABD ile İran, İsrail ve Lübnan arasındaki son ateşkesler memnuniyet verici gelişmeler. Şimdi tüm taraflar barışa ulaşmak için iyi niyetle çaba sarf etmeli. Avrupa Birliği çatışmanın bir parçası değil, ancak biz bu çözümün bir parçası olacağız."
Şu anda hem İran hem de Lübnan'da çatışmalar askıya alınmış durumda. Bu hafta başında ABD Başkanı Donald Trump, İran ile 22 Nisan'da sona erecek olan ateşkesin süresiz olarak uzatıldığını söylerken perşembe günü de Lübnan'da İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların üç hafta süreyle durdurulduğunu açıkladı.
Bu arada Beyaz Saray cuma akşamı yaptığı açıklamada özel temsilci Steve Witkoff ve Jared Kushner'in cumartesi günü ikinci tur görüşmeler için Pakistan'a gideceğini duyurdu.
Bu esnada Avrupalı yetkililer ticari gemilere eşlik edecek ve Hürmüz Boğazı'ndaki mayınları temizleyecek çok uluslu bir güç oluşturulması fikrini ortaya attı, ancak bu plan henüz erken bir aşamada ve uygulanıp uygulanmayacağı belirsiz.
AB liderleri savaşa doğrudan müdahil olmaktan kaçınsalar da, savaştan etkilenen ve AB'nin enerji, göç ve dijitalleşme konularında stratejik ortak olarak gördüğü Ortadoğu ülkelerine destek sağlamayı amaçlıyorlar.
Suriye'nin geçici Cumhurbaşkanı Ahmed Şara da görüşmelerde yer alan önemli bölgesel figürler arasındaydı ve AB ile ikili ilişkilerin önemini yineleyerek bunları "özellikle küresel güvenliğin ve tedarik zincirlerinin istikrarının sağlanması için gerekli ve kaçınılmaz" olarak tanımladı.
Aynı zamanda uluslararası toplumdan "Suriye topraklarını ve bölgelerini etkileyen her türlü İsrail saldırganlığına karşı sorumluluklarını yerine getirmesini" istedi.
Avrupa'da artan enerji fiyatları
Bir diğer tartışma konusu da Hürmüz Boğazı'nın kapatılması nedeniyle dünya genelinde artan enerji fiyatlarıydı.
Anlaşmazlık, barış zamanında dünyada ticareti yapılan petrolün yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği bu hayati su yolundan yapılan neredeyse tüm ihracatı engelliyor.
Kesinti Avrupa genelinde enerji fiyatlarının yükselmesine yol açarak kıtlık ve ekonomik gerileme korkularını arttırdı.
AB liderleri bu hafta başında Avrupa Komisyonu tarafından açıklanan sosyal programlar, vergi indirimleri ve yeşil teknolojiler için sübvansiyonlar gibi bir dizi yeni tedbiri görüştü.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen cuma günü yaptığı açıklamada, "Bu çatışmanın başlangıcından bu yana ithal fosil yakıtlara ödediğimiz fatura, tek bir enerji molekülü bile eklenmeden 25 milyar euro'nun üzerinde arttı. Önemli fosil yakıtlara yönelik aşırı bağımlılığımızı azaltmamız gerekiyor çünkü bunlar bizi krizlere karşı savunmasız hale getiriyor," dedi.
Von der Leyen ayrıca Ürdün, Mısır, Suriye ve Körfez ülkeleriyle ekonomik, ticari ve siyasi bağların güçlendirilmesi için çalışmaların sürdüğünü söyledi ve bu ortaklıkların savunma konularını da kapsayacak şekilde genişletilmesini önerdi.
Von der Leyen daha fazla ayrıntı vermeksizin "Aspides Operasyonu gibi görevlerin kapsamını sadece korumaktan sofistike bir ortak deniz koordinasyonuna doğru genişletmeyi düşünebiliriz" dedi:
"İnsansız hava araçları ve füzelerin kitlesel olarak yayılması tehdidi ne yazık ki ortak bir gerçekliktir. Savunma üretimini arttırmak için yapısal bir işbirliği kurmalıyız."
Aspides, İran destekli Husi isyancı güçlerinin ticaret gemilerine yönelik saldırılarını önlemek amacıyla 2024 yılında başlatılan AB'nin Kızıldeniz'deki deniz misyonu.
euronews
