18-24 yaş arası gençlerin bulunduğu hanelerin eşdeğer kullanılabilir geliri genelde daha düşük, ancak uzmanlara göre tabloyu tam yansıtmıyor.
Son haftalarda artan yaşam maliyetleri, karşılanamayan konut fiyatları, düşük ücretler ve kamu hizmetleri üzerindeki baskı nedeniyle pek çok Avrupa ülkesine protestolar yayıldı. Fransa’da ise öğrenciler ve gençler bu protestoların ön saflarında yer alıyor.
Bu durum, gözleri Avrupa’nın Z kuşağına çevirdi.
AB hukuku uzmanı Alberto Alemanno, protestoları “ergen isyanı” olarak çerçevelemenin son derece yanıltıcı olduğuna inanıyor ve Avrupa genelindeki gençlik hareketlerinin çok boyutlu olduğunun altını çiziyor.
Peki gençlerin yaşadığı hanelerin gelir düzeyi Avrupa genelinde nasıl karşılaştırılabilir? Ailelerinin mali durumu ne durumda? Ve Fransa, diğer Avrupa ülkeleriyle kıyaslandığında nerede duruyor?
Resmin tamamını vermese de, eşdeğer kullanılabilir gelir yararlı bir gösterge. Eurostat’a göre bu, “bir hanenin toplam geliri (kaynak İngilizce)nin, vergi ve diğer kesintiler sonrası harcama veya tasarrufa ayrılabilen kısmının, hane halkı bireylerinin eşdeğer yetişkinlere dönüştürülmüş sayısına bölünmesiyle elde edilen tutarını” ifade ediyor. Buna sosyal yardımlar da dahil.
Eurostat verileri, 18–24 yaş aralığındaki gençler için mevcut. Rakamlar, gençlerin kendi kazançlarından çok, birlikte yaşadıkları hanelerin gelirini gösteriyor.
Eurostat’a göre Fransa’daki gençler, 2025’te medyan eşdeğer hane geliri 23.850 avro olan hanelerde yaşıyor. AB ortalaması ise 21.482 avro.
AB üyeleri, aday ülkeler ve EFTA üyeleri dahil 34 Avrupa ülkesi arasında Fransa 11. sırada yer alıyor.
“Fransa’da bu gösterge, yalnız yaşayan öğrencileri ya da devlet yurtları gibi kolektif konutlarda kalanları kapsamıyor; onlar örneklemden hariç tutuluyor” diye açıklıyor Eşitsizlikler Gözlemevi araştırma direktörü Anne Brunner, Euronews Business’a konuşurken.
Ayrıca 18–24 yaş grubunun çok heterojen olduğuna dikkat çekiyor: Bu grup hem aileleriyle yaşayan öğrencileri hem de önemli bir kısmı az ya da hiç nitelik sahibi olmayan, güvencesiz işlerde çalışan ve yoksulluk riskiyle karşı karşıya bulunan genç çalışanları içeriyor.
Gençler için en yüksek medyan eşdeğer hane geliri 52.206 avro ile İsviçre’de. Onu Lüksemburg (43.028 avro) ve Avusturya (37.299 avro) izliyor.
AB’nin “dört büyük” ekonomisi arasında, 26.330 avro ile Almanya gençler açısından en yüksek gelire sahip. İtalya (20.315 avro) ve İspanya (19.338 avro) ise AB ortalamasının altında kalıyor.
Kuzey Makedonya (4.640 avro), onu izleyen Arnavutluk (5.736 avro) ve Türkiye (5.987 avro) ile birlikte 18–24 yaş arası için en düşük medyan eşdeğer gelire sahip.
Bu rakam, Bulgaristan (8.680 avro), Macaristan (8.576 avro), Sırbistan (7.754 avro) ve Romanya’da (7.237 avro) da AB ortalamasının yarısından daha düşük.
Veriler ve gerçeklik
Avrupa Gençlik Forumu sekretaryası, gelirin tek başına tabloyu açıklamadığını vurguluyor. Bazı ülkelerde gençler, aile yanında daha uzun süre kaldıkları için kağıt üzerinde daha iyi durumda görünebiliyor. Ancak bu sayıların ardında, aile evinden ayrılamayan, kendi başına bir hayat kurmak için ev kiralamaya ya da satın almaya gücü yetmeyen bir kuşak var.
“Paradoks şu ki, ailelerine daha uzun süre bağımlı olduklarında gençler daha iyi durumdaymış gibi görünebiliyor, kendi ayakları üzerinde durmaya çalıştıklarında ise daha yoksul görünmeleri mümkün” diyor sekretarya, Euronews Business’a yaptığı açıklamada.
Çoğu ülkede gençler geride kalıyor
Gençlerin, kendi ülkelerindeki toplam nüfusla karşılaştırılması, geride kalıp kalmadıklarını ortaya koyuyor. Bir dizi etken bu tabloda rol oynuyor.
“Genel olarak gençlerin, daha yaşlı yetişkinlere kıyasla daha az iş deneyimi ve daha düşük eğitim düzeyi var (çoğu hâlâ öğrenim görüyor). Ayrıca öğrenci olmak çoğu zaman daha düşük gelir anlamına geliyor. Konut düzenlemeleri de önemli; özellikle İskandinav ülkelerinde,” diyor Finlandiya Emeklilik Merkezi (ETK) kıdemli araştırmacısı Ilari Ilmakunnas, Euronews Business’a.
34 ülkenin 28’inde gençler, toplam nüfusa kıyasla daha düşük medyan gelire sahip hanelerde yaşıyor.
AB genelinde gençler, tüm nüfusun medyan gelirinin yüzde 93,6’sına sahip: 22.939 avroya karşı 21.482 avro.
Fransa’da bu oran yüzde 90,1. Gençler, ulusal medyandan 2.609 avro daha düşük gelire sahip hanelerde yaşıyor: 26.459 avroya karşı 23.850 avro.
Farkın en büyük olduğu ülkeler hangileri?
En büyük fark Finlandiya’da. Buradaki gençler, medyan geliri 22.277 avro olan hanelerde yaşıyor; ülke genelinde medyan gelir ise 29.740 avro. Yani gençlerin geliri ulusal medyanın yüzde 74,9’u düzeyinde.
Finlandiya’yı Danimarka (yüzde 78,3), Norveç (yüzde 82,7), Lüksemburg (yüzde 86,0) ve İsveç (yüzde 88,2) izliyor.
Anne Brunner, İskandinav ülkelerinde kamu politikalarının gençlerin özerkliğini aktif biçimde desteklediğini, bu nedenle aile evinden daha erken ayrıldıklarını ve çok daha büyük oranda bağımsız yaşam kurduklarını hatırlatıyor.
“Bu durumda hane gelirleri, ebeveynleriyle ortak bütçe yerine çoğu zaman sınırlı olan kendi kaynakları üzerinden ölçülüyor ve bu da mekanik olarak toplam nüfusla aralarındaki farkı büyütüyor. Dolayısıyla bu ülkelerdeki düşük oranları, gençlerin daha büyük zorluk yaşadığı biçiminde yorumlamamak gerekir” diyor.
Altı ülkede ise gençler, toplam nüfusa kıyasla daha yüksek gelire sahip hanelerde yaşıyor. Hırvatistan’da gençlerin yaşadığı hanelerin medyan geliri 15.921 avro iken, toplam nüfusta bu rakam 15.057 avro.
Gençlerin medyan gelirinin ulusal medyana oranında Hırvatistan yüzde 105,7 ile başı çekiyor; onu Malta (yüzde 105,5) ve Slovenya (yüzde 105,4) izliyor. Litvanya ve Avusturya yüzde 102,1 ile aynı seviyede. İsviçre’de bu oran yüzde 100,5.
Satın alma gücünde Avusturya önde
Fiyat düzeyleri Avrupa genelinde büyük farklılık gösteriyor. Satın alma gücü standardı (PPS) ile ölçüldüğünde, 18–24 yaş arası gençlerin medyan eşdeğer hane geliri Avusturya’da 33.052 PPS ile en yüksek düzeye ulaşıyor. Onu Lüksemburg (32.391 PPS) ve İsviçre (29.989 PPS) izliyor.
PPS cinsinden bakıldığında Fransa (21.446 PPS), AB ortalamasının biraz üzerinde, 13. sırada yer alıyor.
Almanya (24.237 PPS) daha üst sıralarda bulunurken, İspanya (21.272 PPS) ve İtalya (20.883 PPS) Fransa’nın gerisinde kalsa da aradaki farklar görece sınırlı.
En düşük değerlere ise Arnavutluk (8.175 PPS), Kuzey Makedonya (8.994 PPS) ve Karadağ (9.955 PPS) sahip.
Gelirin ötesine bakma çağrısı
Avrupa Gençlik Forumu, yalnızca gelire odaklanmak yerine sosyal ücret kavramının da dikkate alınması çağrısında bulunuyor: Uygun fiyatlı konut, kamu hizmetleri, eğitim, sağlık ve sosyal koruma, gelirlerimizin gerçekte ne kadar “yettiğini” belirliyor.
“İnsana yakışır bir yaşam, sadece iyi bir maaşa ya da geriye yaslanılacak aile servetine bağlı olmamalı. Esasları karşılanabilir kılan güçlü kamu hizmetleriyle desteklenmiş düzgün ücretler gerektirir” diyor sekretarya.
euronews