“Elektrikli ve hibrit uçuşlar, kısa mesafeli seyahati daha sürdürülebilir kılmanın ve ithal jet yakıtına bağımlılığı azaltmanın temel unsuru.”
Avrupalı yolcular, teknolojideki hızlı gelişmeler sayesinde 2030'ların başlarında kıtanın en popüler rotalarından bazılarında elektrikli uçaklarla uçmaya başlayabilir.
“Birçok kişi hâlâ bataryayla çalışan uçakları uzak bir hayal olarak görüyor” diyor Avrupa Ulaşım ve Çevre Federasyonu'nun (T&E) havacılık teknik yöneticisi Carlos López de la Osa. “Oysa elektrikli ve hibrit uçuşlar, kısa mesafeli seyahati daha sürdürülebilir hale getirmenin ve ithal jet yakıtına bağımlılığı azaltmanın çözümünün temel bir parçası.”
Ortadoğu'daki gerilimler nedeniyle gaz fiyatları hâlâ dalgalı seyrederken, yakıtsız elektrikli uçuşlar giderek daha cazip bir seçenek haline geliyor. Fosil yakıt fiyatlarındaki şokların yolculara yansımasını önlemenin yanı sıra daha az hava ve gürültü kirliliği yaratıyor ve büyük hava yolu şirketlerinin çoğu zaman göz ardı ettiği, ücra bölgeleri birbirine bağlayabiliyor.
Hangi Avrupa uçuş hatları elektrikliye geçebilir?
Avrupalı girişimler, 500 kilometreye kadar mesafeleri kat edebilecek elektrikli uçaklar geliştirmek için yarışıyor.
Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı'nın (EASA) analizine göre bu, onların Avrupa'daki uçuş hatlarının dörtte birine hizmet edebilecek hale gelmesi anlamına geliyor; buna kıtanın en popüler rotalarından bazıları da dahil.
500 kilometrelik menzil içine giren olası rotalar arasında Londra-Dublin, Atina-Santorini, Barselona-İbiza, Nice-Korsika ve Roma-Sardinya yer alıyor.
Fransa, kısa mesafeli uçuşları, 2,5 saatten kısa süren bir tren alternatifi bulunduğu rotalarda yasaklayarak hedef aldı; İspanya da benzer bir yasak önerdi. Oysa adalara hizmet veren ya da su geçişi gerektiren bu tür rotaların raylı sistemlerle gerçekçi biçimde ikame edilmesi mümkün değil. Elektrikli uçaklar, ulaşımın pratik olarak uçuşa bağlı kalacağı bu tür yolculuklarda emisyonları azaltmaya yardımcı olabilir.
Alman girişim Vaeridion, elektrikli uçağının uzun vadede yolcu-kilometre başına 0,50 avronun altındaki bir maliyetle çalışabileceğini, bunun da birinci sınıf tren biletiyle karşılaştırılabilir olduğunu tahmin ediyor. Gelecekteki bilet fiyatları ise havalimanı ücretleri, vergiler ve hava yolu şirketlerinin fiyatlandırma stratejilerine de bağlı olacak.
Vaeridion, dokuz koltuklu bir elektrikli uçak geliştiriyor; uçağın 2030'a kadar yolcu taşımak üzere sertifikalandırılması planlanıyor. Şirket, hava yolu ve jet operatörlerinden 100 uçak satın alma taahhüdü almış durumda.
İlk nesil elektrikli uçakların küçük olması, onların ticari jetlerle rekabet etmesini şimdilik zorlaştırıyor; bu nedenle ana akım kısa mesafeli rotalara hemen hizmet vermek yerine, başlangıçta tarifeli uçuşlarla bağlantısı bulunmayan kırsal bölgeleri birbirine bağlamak için kullanılmaları öngörülüyor.
Ticari elektrikli uçuşlar gerçeğe ne kadar yakın?
Bataryaların ağırlığı uzun süre elektrikli havacılığı uygulanabilir olmaktan çıkarıyordu, ancak hızlı teknolojik gelişmeler bu sorunun aşılmasına yardımcı oluyor.
Elektrik motorlarındaki, batarya entegrasyonundaki ve uçak tasarımındaki ilerlemeler, elektrikli havacılık için beklentileri belirgin biçimde iyileştirdi. Ancak batarya enerji yoğunluğu hâlâ tamamen elektrikli uçakların ağırlığını, boyutunu ve menzilini belirleyen temel unsur.
Airbus'ın son olarak sıfır emisyonlu uçağının geliştirilmesini ertelemesinde görüldüğü üzere, büyük oyuncular elektrikli uçuş geliştirmelerinde geride kalmış durumda. Boşluğu ise Avrupalı yenilikçiler dolduruyor.
Sıkı iklim politikaları, daha kısa bölgesel rotalar ve yoğun küçük havalimanı ağı, Avrupa'yı batarya ile çalışan uçaklar için ideal bir test sahasına dönüştürüyor.
KLM ile ortaklık yapan Hollandalı havacılık şirketi Elysian Aircraft, 2035 gibi erken bir tarihten itibaren 90 yolcuyu 1.000 kilometreye kadar mesafelere taşıyabilecek, büyük ölçekli bir batarya-elektrikli uçak geliştiriyor.
Fransız girişim Aura Aero ise, 1.500 kilometreye kadar menzile sahip 19 koltuklu hibrit-elektrikli bir bölgesel uçak geliştiriyor. Şirket, uçağa 2029 sonlarında sertifika almayı hedefliyor ve daha sonra 40 ila 90 koltuklu uçaklar üretmek üzere ölçeği büyütmeyi planlıyor.
“Hibrit olması, uçaklarımızın daha uzun menzile ulaşmasına yardımcı olacak; buna rağmen emisyonları yüzde 80'e kadar azaltıyor ve geleneksel jet yakıtı yerine kolaylıkla sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) kullanabiliyor” diyor şirketin Avrupa işleri danışmanı Antoine Toulemont. “Yakıt fiyatlarının bugünkü seviyesinde bile doğrudan işletme maliyetlerinde yüzde 50 azalma öngörüyoruz.”
Elektrikli uçuşlar gerçekten çevre dostu bir seyahat seçeneği mi?
Konvansiyonel jet yakıtına bağımlılığı azaltarak uzun mesafeli uçuşların karbonunu düşürmede SAF'nin önemli bir rol oynaması bekleniyor, ancak arz hâlâ sınırlı ve uzmanlar üreticilerin sürdürülebilirlik iddialarını sorguluyor.
Pek çok uzman, gerçekten sürdürülebilir kaynakların havacılığın büyümesini karşılayacak kadar büyük miktarlarda temin edilmesinin pek olası olmadığını, bu nedenle doğrudan elektrifikasyonun daha yeşil bir seçenek olduğunu savunuyor.
Ancak bunun da bazı sakıncaları var: Batarya-elektrikli uçaklar uçuş sırasında yakıt kullanımını ortadan kaldırsalar da, genel iklim etkileri hâlâ onları şarj etmek için kullanılan elektriğin nasıl üretildiğine ve bataryalar ile diğer parçaların imalatından kaynaklanan emisyonlara bağlı.
“Elektrikli uçuş, özellikle Londra-Dublin gibi başka ulaşım türleriyle kolayca ikame edilemeyen hatların karbonunu düşürmek söz konusu olduğunda, düşük karbonlu bir seyahat dünyasının vazgeçilmez bir parçası olacak” diyor kampanya grubu Flight Free UK'in direktörü Anna Hughes.
“Ama gerçekleri de göz ardı etmemeliyiz: Bu tür uçuşlar, ancak yenilenebilir kaynaklardan sağlanan enerjiyle çalıştığında sıfır karbonlu olur.”
Elektrifikasyonla birlikte enerji talebinin artacağı öngörülürken, Hughes “uçmak gibi zorunlu olmayan faaliyetlerin, konut ısıtması ve gıda üretimi gibi temel ihtiyaçların önüne geçmemesi gerektiği” uyarısında bulunuyor.
“Seyahatin karbonsuzlaştırılmasının gerçeği, kaçınılmaz olarak çok daha az seyahat etmek, demiryoluna büyük yatırım yapmak ve ancak ondan sonra geride kalan uçuşları elektrifikasyona almak olacaktır” diye ekliyor.
Temmuz ayında Avrupa Komisyonu, havacılığın karbonsuzlaştırılmasına yönelik finansmanı genişletmeyi ve desteğin, SAF ve hidrojenle çalışan uçakların yanı sıra elektrikli uçakların geliştirilmesine de yönlendirilmesini önerdi.
euronews
