İspanya’nın temiz enerji kararlılığı, ülke genelinde hane halkı ve her ölçekteki işletme faturalarına olumlu yansıyor.
İran savaşının başlamasının ardından ortaya çıkan enerji krizinden bu yana birçok ülkede elektrik faturaları yükselirken, İspanya’da elektrik faturaları düştü.
Yeni bir analize göre, Hürmüz Boğazı’nın mart ayında fiilen kapanmasından bu yana İspanya’da haneler elektrik faturalarında aylık 10 euro tasarruf etti. Ülkenin temiz enerji dönüşümüne bağlılığı sayesinde yenilenebilir enerji, 2019’dan bu yana fosil yakıtların elektrik fiyatı üzerindeki etkisini yüzde 75 azalttı.
Doğalgaz genellikle elektriğin en pahalı kaynağı olarak öne çıkıyor ve elektrik üretiminde kullanıldığı her saatte fiyatları yukarı çekiyor. Bağımsız enerji düşünce kuruluşu Ember’in analizine göre İspanya’da doğalgazın elektrik fiyatlandırması üzerindeki etkisi, 2021’de saatlerin yüzde 52’sinde görülürken, 2026 başından bu yana yalnızca yüzde 9’a geriledi. Bu düşüşte, 2021-2025 döneminde yüzde 37 büyüyen rüzgar ve güneş enerjisindeki artış belirleyici oldu.
Raporun yazarı Chris Rosslowe, "Rüzgar ve güneş enerjisindeki büyüme, küresel istikrarsızlığın fiyat etkilerine karşı bir kalkan görevi görüyor. Doğalgaz fiyatları yükselirken, yenilenebilir enerji İspanya’da hanelerin ve işletmelerin elektrik faturalarını düşük tutuyor," dedi.
İspanya, Ağustos 2025’te kömürden elektrik üretimini hiç kullanmadı. Bu tablo, 10 yıl önce kömürün İspanya elektrik üretiminin dörtte birini oluşturduğu dönemden keskin bir kopuş anlamına geliyor.
Bu durum, ülkelerin tercih etmeleri halinde enerji kaynaklarını ne kadar hızlı değiştirebileceğini gösteriyor. Rosslowe, "İspanya’nın başardığını başarmak için İspanya güneşine sahip olmanız gerekmiyor. Avrupa’daki her ülke, pahalı doğalgaza bağımlılığını azaltmak için kendi rüzgar ve güneş kaynaklarını daha iyi kullanabilir," ifadelerini kullandı.
Birçok Avrupalı ise hakkı olan tasarruftan yararlanamıyor. Doğalgaza daha bağımlı olan İtalya’da elektrik fiyatları bu yıl mart ayında megavatsaat başına ortalama 143 euro oldu. Bu rakam, İspanya’daki 42 euro seviyesinin üç katından fazla. Mart 2026 başından bu yana İspanya’daki toptan elektrik fiyatları, Avrupa’nın en düşük seviyeleri arasında yer aldı.
Avrupa Birliği genelinde ise İran savaşının başlamasından bu yana fosil yakıt ithalatı arttı ve savaşın blok üzerindeki enerji faturası 60 milyar euroya ulaştı.
Avrupa düşünce kuruluşu Jacques Delors Institute araştırmacısı Alice Moscovici, "Bunun yüzde 5’inden azı, yani 2 milyar eurosu, bugün maruziyeti azaltan ve yarın için enerji dayanıklılığı inşa eden tek yapısal yatırım olan elektrifikasyon önlemlerine gitti," dedi.
Greenpeace’in Mart 2026’da yayımladığı bir araştırmaya göre AB’deki petrol şirketleri her gün 81,4 milyon euro ek kâr elde etti. Birçok uzman, bu aşırı kârlar için ek vergi uygulanması çağrısı yaptı.
Uluslararası Enerji Ajansı’na göre geçen yıl ortalama bir Avrupalı tüketicinin elektrik faturasının yüzde 28’i vergi ve harçlardan oluştu.
Birçok kişi bunu özellikle adaletsiz buluyor; çünkü elektrik üzerindeki vergiler, iklim ve doğa krizinin başlıca nedenlerinden olan fosil yakıtlara kıyasla çok daha yüksek. İspanya’da 2025’te elektrik üzerindeki vergiler fosil gaza uygulanan vergilerden 4,2 kat, Almanya’da ise 3,2 kat daha yüksekti.
İspanya bu dengeyi düzeltmek için adım attı. Mart-Mayıs 2026 arasında uygulanan geçici vergi indirimleri, İspanya’da tipik bir hanenin aylık elektrik faturasından 8 euro düşürdü.
Bu adım hem tüketicilere rahatlama sağladı hem de İspanya’nın ithal fosil yakıtlara bağımlılığını azaltmanın anahtarı olarak görülen elektrifikasyonu teşvik eden bir araç işlevi gördü.
İspanya’da faturalar daha da düşebilir
Nisan 2025’te İspanya genelinde büyük bir elektrik kesintisi yaşandı. Ortaya çıkan kaotik görüntülerde ailelerin evlerinde mum ışığında oturduğu, trafiğin aksadığı, binlerce kişinin metro tünellerinde mahsur kaldığı, işletmelerin kapandığı, insanların mobil ağlar üzerinden arama yapamadığı ya da nakit olmadan ödeme gerçekleştiremediği görüldü.
Can kayıpları da bildirildi. 472 sayfalık bir rapor, bir dizi voltaj dalgalanmasının kesintiye yol açtığı sonucuna vardı.
Ancak İspanya hükümeti, elektrik kesintisinin ve yaygın eleştirilerin yenilenebilir enerji alanındaki ivmesini yavaşlatmasına izin vermedi. Mayıs 2025 ile Şubat 2026 arasında İspanya, ayda ortalama 1,3 gigavat rüzgar ve güneş kapasitesi ekledi.
Bu rakam, önceki 12 aydaki 1,2 gigavatlık ortalamanın üzerinde gerçekleşti.
Kesintinin ardından elektrik şebekesi istikrarı sağlamak amacıyla "güçlendirilmiş modda" işletilmeye başladı. Bu önlemin kaldırılması halinde faturalar daha da düşebilir. Ancak şebeke istikrarını sağlamak için tasarlanan diğer önlemler olumlu bir gelişme olarak görülüyor.
Ember raporunda, "İspanya hükümeti, elektrik sisteminin dayanıklılığını artırmayı amaçlayan yeni bir acil önlemler paketi uygulamaya koydu," denildi. Bu paket, mevcut yenilenebilir enerji santrallerinde batarya depolama sistemlerinin kullanılmasını kolaylaştırdı ve bu sistemleri ek çevresel değerlendirmelerden muaf tuttu.
Raporda, "Yenilenebilir enerjiyi ve bu kaynakların sisteme entegrasyonunu güçlendiren bu depolama yatırımları, İspanya’nın elektrik sisteminde doğalgazın rolünü ve fiyatlar üzerindeki etkisini daha da azaltmalı," ifadeleri yer aldı.
euronews
