Ekimde enflasyon İtalya ve Fransa’da yükseldi, İspanya’da sabit kaldı, Almanya’da ise düştü. Avrupa’nın büyük ekonomileri arasındaki farkın nedeni ne ve Avrupa Merkez Bankası yeniden faiz artıracak mı?
Euro Bölgesi'nin en büyük dört ekonomisi, cuma günü yeni enflasyon verilerini yayımladı. Veriler, Avrupa genelinde fiyat baskılarının yüksek seyrettiği bir ayın daha geride kaldığına işaret ediyor.
Ekim ayının enflasyon sıralamasında İtalya, tüketici fiyatlarının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,4'e yükselmesiyle ilk sırada yer aldı. İtalya'yı yüzde 4,9 ile İspanya, yüzde 3,4 ile Fransa ve yüzde 2,8 ile Almanya izledi.
Ancak rakamlardan daha dikkat çekici olan, enflasyonun ülkelerde izlediği farklı yönler.
İtalya ve Fransa'da enflasyon belirgin biçimde hızlanırken İspanya'da sabit kaldı, Almanya'da ise geriledi.
Üstelik dört büyük ekonomi de enerji maliyetlerindeki aynı sert yükselişle mücadele ediyor.
Peki aynı maliyet baskıları neden ülkelerde bu kadar farklı fiyat artışlarına yol açıyor? Bu durum Avrupa Merkez Bankası'nın (ECB) para politikası açısından ne anlama geliyor?
İtalya: Fiyatlar neden bu kadar hızlı yükseldi?
İtalya Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün (Istat) öncü verilerine göre ülkede yıllık enflasyon, eylül ayındaki yüzde 4,2 seviyesinden ekimde yüzde 5,4'e yükseldi.
Böylece enflasyon Ağustos 2023 seviyesine geri dönerken ekonomistlerin yüzde 4,6'lık beklentisini de belirgin biçimde aştı.
AB ülkeleri arasında karşılaştırma yapılmasını sağlayan uyumlaştırılmış tüketici fiyat endeksine göre ise İtalya'da enflasyon yüzde 5,6'ya ulaştı.
Fiyat artışlarında en büyük etki enerji sektöründen geldi.
Istat'a göre enerji fiyatları, uluslararası jeopolitik gelişmelerin etkisiyle geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 31,4 yükseldi. Bu oran bir önceki ay yüzde 22,6 seviyesindeydi.
Piyasa koşullarında serbestçe belirlenmeyen, düzenlemeye tabi enerji tarifelerindeki yıllık artış ise yüzde 59,5'e çıkarak bir önceki ayın iki katından fazla oldu.
Bu kategorideki fiyatlar yalnızca ekim ayında yüzde 18,8 arttı.
Enerji maliyetlerindeki yükseliş, süpermarket raflarına da yansımaya başladı.
İtalyanların en sık satın aldığı gıda, ev ve kişisel bakım ürünlerinden oluşan ve "alışveriş sepeti" olarak adlandırılan ürün grubundaki fiyat artışı, yüzde 1,5'ten yüzde 2,5'e yükseldi.
İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki artış yüzde 7,5'e, ulaşım hizmetlerindeki artış ise yüzde 3,1'e ulaştı.
Enerji ve taze gıda fiyatlarını hariç tutarak fiyatlardaki temel eğilimi gösteren çekirdek enflasyon da yüzde 1,6'dan yüzde 2'ye yükseldi.
İtalyan haneleri açısından bu gelişmelerin zamanlaması özellikle zorlayıcı.
Çünkü Istat'ın cuma günü açıkladığı diğer verilere göre İtalya ekonomisi üçüncü çeyrekte hiç büyümedi.
Pantheon Macroeconomics'in Kıdemli Avrupa Ekonomisti Melanie Debono, yayımladığı değerlendirmede gelecek ay açıklanacak ayrıntılı verilerin, enerji şokunun tüketici harcamalarını aylık perakende satış verilerinin düşündürdüğünden daha fazla olumsuz etkilediğini gösterebileceğini belirtti.
İspanya: Enflasyon neden yükselmeyi durdurdu?
İspanya Ulusal İstatistik Enstitüsü'nün (INE) öncü tahminine göre yıllık enflasyon, ekim ayında eylüldeki gibi yüzde 4,9 seviyesinde kaldı.
Böylece enflasyon, 2023'ün başından bu yana görülen en yüksek seviyelere yakın seyrini sürdürdü.
Tüketici fiyatları eylül ayına kıyasla yine de yüzde 0,6 arttı.
Yıllık enflasyonun değişmemesinin başlıca nedeni, akaryakıt fiyatlarının benzin ve motorin fiyatlarının yükseldiği geçen yılın ekim ayına kıyasla daha düşük olmasıydı.
Ancak doğal gaz tarifelerindeki artış, akaryakıt fiyatlarından kaynaklanan bu rahatlamanın bir bölümünü ortadan kaldırdı.
Enerji ve işlenmemiş gıda fiyatlarını hariç tutan çekirdek enflasyon yüzde 3,1'de sabit kaldı.
Uyumlaştırılmış enflasyon oranı ise yüzde 5'ten yüzde 4,9'a hafifçe geriledi.
İspanya, aynı zamanda Euro Bölgesi'nin büyük ekonomileri arasında şu anda en güçlü büyüme performansını gösteren ülke konumunda.
Danışmanlık şirketi MHA'nın Ekonomik Araştırmalar Başkanı Joe Nellis, e-posta yoluyla yaptığı değerlendirmede İspanya ekonomisinin üçüncü çeyrekte yüzde 0,6 büyüdüğünü ve bu performansın güçlü iç talepten destek aldığını belirtti.
Fransa: Stagflasyon mu başlıyor?
Fransa'da yıllık enflasyon, eylül ayındaki yüzde 3,1 seviyesinden ekimde yüzde 3,4'e yükseldi.
Fransa Ulusal İstatistik ve Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü'ne (Insee) göre bu oran, Ocak 2024'ten bu yana görülen en yüksek seviye oldu.
Ekonomistler ise enflasyonun yüzde 3,2'ye çıkmasını bekliyordu.
Enerji fiyatları, doğal gaz ve petrol ürünlerinin etkisiyle yıllık bazda yüzde 24,1 arttı. Böylece enerji enflasyonu üst üste dördüncü ayda da hızlandı.
Fransa'nın tüketici fiyat endeksinde en büyük ağırlığa sahip olan hizmetler sektöründe enflasyon, otel ve ulaşım fiyatlarındaki yükselişle yüzde 2,7'ye çıktı.
Uyumlaştırılmış enflasyon oranı ise yüzde 3,8'e ulaştı.
Bu veriler, Fransa ekonomisinin üçüncü çeyrekte yüzde 0,1 daraldığını gösteren büyüme rakamlarıyla aynı dönemde açıklandı.
Pantheon Macroeconomics'in Euro Bölgesi Başekonomisti Claus Vistesen, yayımladığı raporda "Fransa stagflasyonla karşı karşıya," değerlendirmesinde bulundu.
Stagflasyon, ekonominin durgunlaştığı bir dönemde fiyatların yükselmeye devam etmesi anlamına geliyor.
Vistesen, Fransa'da uyumlaştırılmış enflasyonun kasım ayına kadar yüzde 4'ün üzerine çıkmasını bekliyor.
Almanya: Enflasyon neden düştü?
Almanya, dört büyük ekonomi arasında farklı bir tablo ortaya koydu.
Federal İstatistik Ofisi'nin (Destatis) verilerine göre yıllık enflasyon, eylül ayındaki yüzde 3,3 seviyesinden ekimde yüzde 2,8'e geriledi.
Bu oran, ekonomistlerin yüzde 3'lük beklentisinin altında kaldı.
Düşüşün başlıca nedeni, 1 Ekim'de yürürlüğe giren ve yıl sonuna kadar devam edecek akaryakıt vergisi indirimi oldu.
Enerji enflasyonu yüzde 14,9'dan yüzde 12,2'ye gerilerken tüketici fiyatları eylül ayına kıyasla yüzde 0,2 düştü.
Gıda ve enerji fiyatlarını hariç tutan çekirdek enflasyon da yüzde 2,4'ten yüzde 2,1'e geriledi.
Ancak ekonomistler, bu rahatlamanın kısa ömürlü olabileceği uyarısında bulunuyor.
Pantheon Macroeconomics'ten Vistesen, enerji enflasyonunun yıl sonuna kadar görece düşük kalmasının beklendiğini, ancak akaryakıt vergilerinin yeniden yükselmesi durumunda ocak ve şubat aylarında tekrar hızlanabileceğini belirtti.
Vistesen, "Almanya'nın mevcut çekirdek enflasyon verileri daha gevşek bir para politikasını destekler nitelikte görünüyor, ancak bu zayıflama uzun sürmeyecek," dedi.
Euro Bölgesi genelinde enflasyon ne kadar yükselecek?
Eurostat, Euro Bölgesi'nin tamamına ilişkin öncü enflasyon tahminini gelecek hafta açıklayacak.
Ancak cuma günü yayımlanan veriler, bölge genelinde bir kez daha endişe verici bir enflasyon oranıyla karşılaşılabileceğine işaret ediyor.
İtalya'nın verileri açıklanmadan önce BofA Global Research, Euro Bölgesi'nde ekim ayı enflasyonunun yüzde 3,7 olacağını öngörüyordu.
İtalya'dan gelen beklenmedik yüksek verinin ardından Pantheon Macroeconomics ise tahminini yüzde 4'e yükseltti.
Bu oran, eylül ayında kaydedilen yüzde 3,8'in üzerinde ve ECB'nin yüzde 2'lik enflasyon hedefinin iki katı.
Oxford Economics Kıdemli Ekonomisti Paolo Grignani, açıklanan verilerin "Euro Bölgesi için stagflasyon eğilimleri içeren karmaşık bir tablo" ortaya koyduğunu söyledi.
Grignani'ye göre enflasyondaki yükselişin temel itici gücü hâlâ enerji fiyatları.
Ancak ekonomist, "Enerji şokunun fiyatları daha kalıcı olan diğer kalemlere hızla yayıldığına ilişkin endişe verici işaretler var," uyarısında bulundu.
Euro Bölgesi ekonomisinin üçüncü çeyrekte yüzde 0,4 büyümesine rağmen Oxford Economics, ECB'nin iki kez daha faiz artırmasını bekliyor.
Avrupa Merkez Bankası yeniden faiz artıracak mı?
ECB, perşembe günü gerçekleştirdiği toplantıda mevduat faiz oranını yüzde 2,5 seviyesinde sabit tuttu.
Banka, eylül ayında faiz artırımına gitmişti.
ECB Başkanı Christine Lagarde, politika yapıcıların yeni bir faiz artırımını görüştüğünü, ancak bekleme kararı üzerinde oybirliğiyle uzlaştıklarını açıkladı.
Toplantıya, Lagarde'ın görev süresi dolmadan dokuz ay önce, şubat ayında görevinden ayrılacağını duyurması da damga vurdu.
Finansal hizmetler şirketi Ebury'nin Piyasa Stratejisi Başkanı Matthew Ryan, e-posta yoluyla yaptığı değerlendirmede aralık ayında faiz artırımı ihtimalinin hâlâ "son derece güçlü bir seçenek" olduğunu belirtti.
Ryan, Lagarde'ın halefinin belirlenmesi sürecinin uzamasının, zaten kırılgan olan bir dönemde piyasalardaki dalgalanmayı artırabileceği uyarısında bulundu.
MHA'dan Joe Nellis ise ECB'nin zor bir durumda olduğunu söyledi.
Nellis'e göre Avrupa ekonomisinde yıllardır devam eden zayıf büyüme, borçlanma maliyetlerinin ekonomik faaliyeti destekleyecek seviyelerde tutulmasını gerektiriyor.
Ancak fiyat baskılarının artması, merkez bankasını aralık ayındaki toplantısında faiz oranlarını yeniden yükseltmeye zorlayabilir.
Cuma günü açıklanan veriler, ECB'nin karşı karşıya olduğu bu ikilemin iki yönünü de ortaya koyuyor.
Almanya'da hedefli bir vergi indirimi enflasyonu düşürmek için yeterli olurken İtalya'da enerji şoku, ailelerin gıda ve ulaşım harcamalarına çoktan yansımış durumda.
Bu iki farklı tablodan hangisinin Euro Bölgesi'nin geri kalanına yayılacağı, ECB'nin faiz artırımlarında ne kadar ileri gitmek zorunda kalacağını belirleyebilir.
euronews.com
