Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenen APEC Zirvesi kapsamında biraraya geldi.
Görüşmenin ardından, "Barışa Yönelik Bildiri" başlıklı ortak bir açıklama yayımlandı.
Bildiride, "nükleer savaş kazanılamaz ve asla yaşanmamalıdır" vurgusuna yer verildi.
Birleşmiş Milletler'de (BM) reform yapılması çağrısında bulunulurken, enerji krizini hafifletmek için rafine petrol ürünlerinin üretim ve arzının artırılmasına yönelik planlardan bahsedildi.
Liderler ayrıca, Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi kuruluşların yetki alanlarını kötüye kullanmamaları gerektiği konusunda da mutabık kaldılar.
Doksan dakikalık görüşmenin ardından yayımlanan bildiride, tarafların "mevcut uluslararası durum konusunda derinlemesine görüş alışverişinde bulundukları ve stratejik istikrar ile uluslararası güvenliği korumayı taahhüt ettikleri" belirtildi.
Metinde üç lider "nükleer bir savaşın kazanılamayacağını ve asla yaşanmaması gerektiğini" yeniden teyit etti ve "üç ülkenin nükleer risklerin azaltılması ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi üzerine diyalog yürüteceğini belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump, açıklama yapmadan Çin'den ayrılırken, Rusya lideri Putin basın toplantısı düzenledi.
Putin, Şi ve Trump ile görüşmesini "diplomasi tarihinde önemli bir sayfa" olarak nitelendirdi ve tarihsel bir öneme sahip olduğunu belirtti.
Putin: Açık ve yararlı bir görüşmeydi
Putin, üç liderin bir dizi temel sorunda tam anlamıyla anlaşmalara varılmasa bile en azından karşılıklı bir anlayış birliğine ulaştıklarını da söyledi.
Putin, görüşmenin "açık" ve "çok yararlı" geçtiğini belirtirken, "Görüşme tamamen açık bir atmosferde oldu ve bu da birbirimizi daha iyi anlamamızı sağladı. Genel olarak çok yararlıydı" dedi.
Putin Ukrayna savaşı konusunda ise , Kiev ve Avrupa'nın, çatışmayı çözmek adına uzlaşmaya varmaya henüz hazır olmadıklarını ifade etti.
Rus lider üçlü görüşmede BM reformu, güvenlik meseleleri ve nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konularının ele alındığını belirtti.
Putin, Rusya'nın nükleer teknoloji ve nükleer enerjinin barışçıl amaçlarla kullanımı konusunda lider konumda olması sayesinde, nükleer meselelerde bir avantaja sahip olduğunu ifade etti.
Rusya'nın ABD ile ilişkilerine de değinen Putin, ilişkilerin geliştirilebileceğini belirtti ve Trump yönetiminin Moskova'ya yönelik iyimser olmak için neden oluşturduğunu sözlerine ekledi.
Şi: Çığır açan bir ilk
Çin lireri Şi de görüşme başlamadan önce toplantının tarihte bir ilk olduğunu ve "çığır açan bir önemi" bulunduğunu belirtti.
Şi, üç ülkenin küresel sorunları ele almak için birlikte çalışması ve dünyanın geri kalanına "örnek teşkil etmesi" gerektiğini vurguladı.
Çin lideri, "Büyük güçler arasındaki olumlu iletişim bir tercih değil, zorunluluk" diye ekledi.
Pekin'in "Rusya ile stratejik ortaklığını ileriye taşıdığını" söyleyen Şi, ABD ile de "yapıcı ve stratejik açıdan istikrarlı bir ilişki kurmaya aktif biçimde çaba gösterdiğini" vurguladı.
Trump da Putin ve Şi ile "üzerinde konuşacakları çok şey" olduğunu belirterek, zaten "pek çok konuyu görüştüklerini" ifade etti.
Trump, dünyanın en büyük üç ülkesinin devlet başkanları olarak, verimli bir diyaloğu sürdürme konusunda "özel bir sorumlulukları" bulunduğunu söyledi.
"İletişim fırsatlarını reddederek hiçbir barış inşa edilemez" dedi.
Putin de benzer bir yaklaşım sergiledi ve üç ülkenin küresel barışı koruma sorumluluğu bulunduğunu vurguladı.
Putin, Rusya, Çin ve ABD'nin "yapıcı işbirliğiyle küresel istikrarı güçlendirebileceklerini" belirtti.
Rus lider ayrıca bu üç ülkeye uluslararası hukuk sistemini güçlendirme görevinin düştüğünü söyledi.
İkili temaslar
Trump, üçlü görüşme öncesinde Putin ve Şi ile ayrı ayrı buluştu.
Trump görüşme sonrası Rus liderden "dostum" diye bahsederken, Kremlin, görüşmede Ukrayna'nın ele alındığını ve Putin'in toplantıdan "mükemmel" bir ruh haliyle ayrıldığını açıkladı.
Hemen ardından Şi ile biraraya gelen Trump, kendisine gösterilen görkemli karşılamadan dolayı teşekkür etti.
Trump, Şi ile ikili görüşmesinden sonraki açıklamasında, "Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş konusunda her ikimiz de yardımcı olmaya çalışıyoruz" dedi ve "Savaşın sona erdiğini görmek isterim" diye ekledi.
ABD Başkanı, her iki liderin de, Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışının devam etmesi gerektiği konusunda hemfikir olduklarını belirtti. Şi ise yaptığı açıklamalarda Ukrayna veya İran'a değinmedi.
Şi üçlü zirvede hemen önce görüşmenin yapıldığı Kylin Villa'sında Trump ile öğlen yemeği de yedi.
ABD Başkanı, zirve öncesi havalimanında Şi tarafından karşılanmıştı.
BBC muhabirleri, bu karşılamanın diplomatik açıdan özenle planlanmış bir jest olarak değerlendirildiğini aktardı.
Trump ve Putin, Ağustos 2025'te Alaska'da düzenlenen Rusya-ABD zirvesinden bu yana ilk kez biraraya geldi.
BBC

















