Türkiye ile Azerbaycan arasında son iki aydır yaşanan gerilim, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Azerbaycan Devlet Başkanı İlham Aliyev'in 8 Kasım'da Şuşa'da yaptıkları görüşme sonunda yatışmış görünüyor.
Erdoğan ve Aliyev, iki ülke ilişkilerinin "sarsılmaz" olduğunu ve birlikte çok daha güçlü olduklarını vurgularken, son dönemde yaşanan gerilimin arkasında "Türkiye-Azerbaycan arasındaki bağları zayıflatmak isteyen taraflar" olduğunu vurguladılar.
Erdoğan, Türkiye ve Azerbaycan'ın iki farklı devlet ve farklı kurumsal yapılara sahip olduğunu ifade etti.
İlişkilerini "tek millet, iki devlet" anlayışı üzerine inşa eden ve son yıllarda stratejik müttefiklik kapsamında işbirliğini her alanda geliştiren Türkiye ve Azerbaycan, eylül ayından bu yana ciddi bir siyasi gerilim yaşadılar.
Cumhurbaşkanlığı danışmanı Oktay Saral, 12 Ekim'de sosyal medya hesabından yazdığı mesajla Aliyev yönetimine tepki göstermiş ve "çağdışı" bu kararı düzeltmeye çağırmıştı. Saral, 26 Ekim'de istifa etmiş ama bu Bakü açısından yeterli olmamıştı.
Türkiye'den gelen açıklamaları isim vermeden sert ifadelerle eleştiren Aliyev, Ankara açısından büyük önem taşıyan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) liderler zirvesine katılmayarak iki ülke arasında yaşanan gerilime en somut tepkiyi vermiş oldu.
Bu süreç içinde Erdoğan ve Aliyev arasında doğrudan temasın kesilmemiş olması, ayrıca iki ülke dışişleri bakanlarının attığı adımlar Ankara-Bakü arasındaki gerilimin kontrolden çıkmamasında önemli rol oynadı.
Erdoğan'ın Azerbaycan'ın Ermenistan'a karşı elde ettiği "Karabağ Zaferi'nin" altıncı yıl kutlamaları için Şuşa'ya 8 Kasım'da yaptığı ziyaret de taraflar arasındaki gerilimin tamamen sonlandırılması amacıyla gerçekleştirildi.
Erdoğan ve Aliyev'den sıcak mesajlar
Aliyev'in Erdoğan'ı havalimanında karşılamasıyla başlayan ziyaret boyunca iki lider ve aile üyelerinin verdiği sıcak görüntüler dikkat çekti.
Törenlerin ardından düzenlenen basın toplantısında da aynı ortam gözlendi. Liderler, Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin önemine dikkat çektiler ve bu ilişkilerin "sarsılmaz" özelliğini vurguladılar.
Erdoğan, iki ülke ilişkilerinin birçok testten geçerek bugünkü düzeyine ulaştığını kaydederken, "'Bir millet, iki devlet' şiarıyla tarif ettiğimiz bu gönül birliği müşterek mazimizden aldığı kuvvetle yarınlarımıza ışık tutan sönmez bir meşaledir" ifadelerini kullandı.
Aliyev de "Sayın Cumhurbaşkanı'nın yoğun programına rağmen bu Zafer Günü'nde burada, Karabağ'da bulunması bütün dünyaya birliğimizi bir kez daha gösteriyor. Bu birliğin ebedi olacağına eminim. Türkiye'de de Azerbaycan'da da hiç kimsenin bu konuda şüphesi yoktur," diyerek Erdoğan'ın ziyaretinin önemine vurgu yaptı.
'İlişkimizi bozmak isteyenler arzularına kavuşamayacak'
Erdoğan ve Aliyev'in açıklamalarında öne çıkan önemli unsurlardan biri, her iki liderin de son dönemde yaşanan gerilimin "Türkiye-Azerbaycan arasındaki sarsılmaz ilişkiyi bozmak isteyen kesimlerce" gündeme taşındığı oldu.
Gerilimin nedenlerine ilişkin sürece değinmeyen ancak iki ülke arasındaki işbirliğine karşı birçok "fitne odağı" olduğunu öne süren Erdoğan, Azerbaycan dönüşünde yaptığı açıklamada, "Bu birlikteliğin her şeyden önce birilerini rahatsız ettiği biliniyor" dedi ama ayrıntı vermedi.
Erdoğan, Türkiye-Azerbaycan birlikteliğini yıpratma çabalarına karşı dikkatli ve uyanık olmak gerektiğini belirtirken, "Dezenformasyona itibar etmemeli ve her meselede doğrudan, samimi ve açık iletişim kanallarını işletmeliyiz" ifadesini kullandı.
Aliyev de basın toplantısında benzer bir açıklama yaptı ve "Birliğimiz ve kardeşliğimiz sarsılmazdır. Bunu sarsmak isteyenler arzularına hiçbir zaman ulaşamayacaktır" dedi ve ekledi:
"Biz iki halk, her şeyden önce de iki lider olarak bu serveti koruyoruz. Hiç kimsenin aramıza girmesine ya da kendi kişisel çıkarları uğruna birliğimize, kardeşliğimize ve dayanışmamıza gölge düşürmesine izin vermeyiz."
Erdoğan'dan 'Biz farklı devletleriz' vurgusu
Erdoğan'ın açıklamalarında en dikkat çeken cümlesi ise "Biz farklı devletleriz. Bütün bunlarla beraber farklı kurumsal yapılara sahibiz" oldu.
Azerbaycan'dan Türkiye'ye yapılan eleştirilerin odağında Ankara'dan Bakü'nün iç, dış ve güvenlik politik tercihlerine saygı gösterilmemesi ve "büyük ağabey" gibi davranması yer alıyordu.
Bu kapsamda, özellikle Azerbaycan'ın İsrail ile güvenlik, askeri ve istihbarat alanlarında geliştirdiği ilişkiler kapsamında İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un Bakü'de 15 Ekim'de yapılan Asya'da İşbirliği ve Güven Arttırıcı Önlemler Konferansı'na davet edilmesi gibi gelişmelerin Ankara'yı rahatsız ettiği biliniyor.
Aliyev, 2 Ekim'de Yeniden Azerbaycan Partisi (YAP) kurultayında yaptığı konuşmada, Türkiye'den bahsetmeden "Dış politikamızı öyle oluşturuyoruz ve bundan sonra da öyle oluşturmalıyız ki hiç kimse işlerimize müdahale etmesin. Bizim kimsenin yardımına da ihtiyacımız yok, himayesine de ihtiyacımız yok" ifadelerini kullanmıştı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "farklı devletler" ve "farklı kurumsal yapılar" ifadeleriyle Azerbaycan'ın hassasiyetlerinin Ankara tarafından dikkate alındığı mesajını verdiği değerlendiriliyor.
Tarafların verdikleri mesajlarla gerilimi geride bırakmayı amaçladıkları, Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev'in de 11-12 Kasım'da Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi'ne katılarak Erdoğan'ın ziyaretine karşılık vereceği kaydediliyor.
BBC
