Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας Τροφίμων, το cibum συγκεντρώνει 30 πρακτικές οδηγίες που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση των τροφιμογενών περιστατικών και στην προστασία της δημόσιας υγείας
Η Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια Τροφίμων, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 7 Ιουνίου έχει ως κεντρικό σύνθημα «Η ασφάλεια τροφίμων είναι υπόθεση όλων μας», υπονοώντας την συλλογική ευθύνη κυβερνήσεων, παραγωγών και καταναλωτών ώστε η τροφή που φτάνει στο τραπέζι μας να είναι ασφαλής και να μην θέτει σε κίνδυνο την υγεία μας.
Σε επίπεδο κυβερνήσεων και παραγωγών τα πράγματα είναι λίγο ως πολύ λυμένα. Λειτουργεί ένα μόνιμο παρατηρητήριο για τροφιμογενείς λοιμώξεις, αναδυόμενους κινδύνους, χημικούς επιμολυντές και ανάλογα με τα δεδομένα υπάρχει σχετική νομοθέτηση θέσπισης ορίων ή απαγόρευσης, βάσει αξιολόγησης του κινδύνου από ανεξάρτητες εστιασμένες στον κάθε κίνδυνο επιστημονικές επιτροπές αποτελούμενες από υψηλού επιπέδου επιστήμονες με αποδεδειγμένη εμπειρία και γνώση στο εκάστοτε αντικείμενο. Από την άλλη οι παραγωγοί, τόσο της πρωτογενούς παραγωγής όσο και της μεταποίησης, εφαρμόζουν τη νομοθεσία, υπόκεινται σε ελέγχους από αρμόδιους κρατικούς φορείς, από φορείς πιστοποίησης, από πελάτες τους στο πλαίσιο εμπορικών συμφωνιών αλλά και στο πλαίσιο αυτοελέγχων, διαμορφώνοντας ένα πλέγμα ενεργειών που διασφαλίζει την κατά το δυνατόν ασφαλέστερη παραγωγή και διακίνηση τροφίμων. Ομοίως ισχύει και για τη λιανική αγορά.
Οι καταναλωτές όμως, οι οποίοι είναι οι τελικοί αποδέκτες των τροφίμων που παράγονται και διακινούνται/διατίθενται, και καλούνται να συνεισφέρουν, στο βαθμό που τους αναλογεί, στην υπόθεση ασφάλεια τροφίμων, αποτελούν ένα πολύ μεγάλο ανομοιογενές σύνολο, που χρειάζεται σαφείς, επαναλαμβανόμενες (ως εκπαίδευση), κοφτές και καθόλου τεχνικές οδηγίες με παραδείγματα από την καθημερινότητά τους.
Σε πρόσφατο άρθρο που δημοσιεύτηκε στο cibum με τίτλο: «Οδηγός προστασίας από τροφιμογενείς λοιμώξεις και δηλητηριάσεις στο σπίτι» https://cibum.gr/nea/asfaleia-trofimon/asfali-trofima-sto-spiti-o-mikroviologos-trofimon-f-gaitis-apokalyptei-ta-4-vimata-poy-tha-mas-sosoyn-apo-trofikes-dilitiriaseis/ ο Δρ. Φραγκίσκος Γαΐτης προσπάθησε να προσεγγίσει με αυτή τη λογική το μέσο καταναλωτή. Εμείς στο cibum, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας Τροφίμων, επιχειρήσαμε να συγκεντρώσουμε σε ένα σύνολο απλών και κατανοητών οδηγιών βασικές πρακτικές που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση των διατροφικών περιστατικών και στην ενίσχυση της συλλογικής προσπάθειας για ασφαλή τρόφιμα.
Σας παρουσιάζουμε λοιπόν τις 30 εντολές:
Α. Γενικές εντολές
1. Να πλένεις τα χέρια σου σχολαστικά
Το σωστό πλύσιμο (20–30 δευτ.) απομακρύνει παθογόνα όπως Salmonella, E. coli, Norovirus πριν περάσουν στο φαγητό.
2. Να καθαρίζεις και να απολυμαίνεις τις επιφάνειες
Οι επιφάνειες κοπής, οι πάγκοι και οι νεροχύτες είναι σημεία υψηλής επιμόλυνσης. Η απολύμανση μειώνει δραστικά τον κίνδυνο διασταυρούμενης μόλυνσης.
3. Να διαχωρίζεις πάντα ωμά και έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα
Ο διαχωρισμός (ξεχωριστές επιφάνειες/σκεύη) εμποδίζει τα μικρόβια των ωμών τροφίμων να περάσουν σε έτοιμα προς κατανάλωση τρόφιμα.
4. Να μαγειρεύεις σε ασφαλείς θερμοκρασίες
Η σωστή θερμική επεξεργασία καταστρέφει τους παθογόνους μικροοργανισμούς όπως Salmonella και Listeria.
5. Να ψύχεις γρήγορα τα τρόφιμα
Η καθυστέρηση στην ψύξη επιτρέπει ταχεία ανάπτυξη βακτηρίων. Η ψύξη εντός 2 ωρών μειώνει τον κίνδυνο.
6. Να τηρείς τη «ζώνη κινδύνου» θερμοκρασιών
Από 5°C έως 60°C τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται γρήγορα. Απόφυγε παραμονή τροφίμων σε αυτή τη ζώνη.
7. Να αποθηκεύεις σωστά στο ψυγείο
Ωμά κάτω, έτοιμα πάνω. Σωστή θερμοκρασία ≤4°C. Μειώνει επιμολύνσεις και ανάπτυξη μικροβίων.
8. Να ελέγχεις πάντα ημερομηνίες λήξης
Προλαμβάνει κατανάλωση τροφίμων με αυξημένο μικροβιακό ή χημικό κίνδυνο.
9. Να μην καταναλώνεις τρόφιμα με αλλοιωμένη οσμή, υφή ή χρώμα
Οι αισθητές αλλοιώσεις συχνά σημαίνουν μικροβιακή ανάπτυξη ή χημική υποβάθμιση.
10. Να πλένεις καλά φρούτα και λαχανικά
Απομακρύνει χώμα, παθογόνα και υπολείμματα φυτοφαρμάκων.
Β. Εντολές για το μαγείρεμα και την προετοιμασία γευμάτων
11. Να χρησιμοποιείς θερμόμετρο τροφίμων
Εξασφαλίζει ότι το εσωτερικό φτάνει σε ασφαλή θερμοκρασία.
12. Να μην ξεπαγώνεις τρόφιμα στον πάγκο
Το ξεπάγωμα σε θερμοκρασία δωματίου επιτρέπει ανάπτυξη βακτηρίων στην επιφάνεια.
13. Να μαρινάρεις στο ψυγείο, όχι απ’ έξω
Οι μαρινάδες δεν σκοτώνουν μικρόβια, η ψύξη αποτρέπει την ανάπτυξή τους.
14. Να μην ξαναχρησιμοποιείς μαρινάδες ωμών τροφίμων
Περιέχουν μικρόβια από το ωμό τρόφιμο.
15. Να μην πλένεις το ωμό κοτόπουλο
Το πλύσιμο διασπείρει Campylobacter και Salmonella σε όλη την κουζίνα.
Γ. Εντολές για καθαριότητα και υγιεινή
16. Να αλλάζεις συχνά σφουγγάρια και πανιά
Τα σφουγγάρια είναι από τα πιο μολυσμένα αντικείμενα στο σπίτι.
17. Να καθαρίζεις τον νεροχύτη καθημερινά
Ο νεροχύτης συχνά έχει περισσότερα βακτήρια από την τουαλέτα.
18. Να απολυμαίνεις τακτικά ψυγείο και καταψύκτη
Αποτρέπει ανάπτυξη μούχλας και βακτηρίων.
19. Να πλένεις καλά τα σκεύη μετά από ωμά τρόφιμα
Μειώνει τον κίνδυνο διασταυρούμενης μόλυνσης.
Δ. Εντολές για χημική ασφάλεια
20. Να αποφεύγεις επαφή τροφίμων με μη κατάλληλα υλικά
Πλαστικά μη κατάλληλα για τρόφιμα μπορεί να μεταφέρουν χημικούς επιμολυντές.
21. Να μην θερμαίνεις φαγητό σε πλαστικά που δεν γράφουν “microwave safe”
H διαδικασία αυτή μπορεί να οδηγήσει σε μετανάστευση επικίνδυνων υλικών στο τρόφιμο.
22. Να αποφεύγεις καμένα ή υπερβολικά ψημένα τρόφιμα
Το κάψιμο παράγει ακρυλαμίδιο, το οποίο είναι πιθανώς καρκινογόνο.
Ε. Εντολές για ασφαλή αποθήκευση
23. Να μην υπερφορτώνεις το ψυγείο
Ο αέρας δεν κυκλοφορεί σωστά οπότε αυξάνεται η θερμοκρασία, αυξάνοντας ταυτόχρονα τον κίνδυνο.
24. Να αποθηκεύεις τρόφιμα σε κλειστά δοχεία
Προστατεύουν από επιμολύνσεις και αφυδάτωση.
25. Να τηρείς τον κανόνα «Πρώτο μπαίνει – Πρώτο βγαίνει» (FIFO [First in – First out])
Μειώνει τον κίνδυνο να ξεχαστούν τρόφιμα που αλλοιώνονται.
ΣΤ. Εντολές για ασφαλή κατανάλωση αποθηκευμένων τροφίμων
26. Να μην κρατάς μαγειρεμένα τρόφιμα πάνω από 3–4 ημέρες
Ακόμη και στο ψυγείο, μικρόβια όπως η Listeria μπορούν να πολλαπλασιαστούν.
27. Να μην αφήνεις φαγητό εκτός ψυγείου πάνω από 2 ώρες
Με αυτό τον τρόπο περιορίζεται η ανάπτυξη παθογόνων.
Ζ. Εντολές για ασφαλείς αγορές
28. Να επιλέγεις αξιόπιστες πηγές τροφίμων
Μειώνει την πιθανότητα έκθεσης σε μολυσμένα ή νοθευμένα προϊόντα.
29. Να ελέγχεις τη θερμοκρασία ψυγείων/καταψυκτών στα καταστήματα
Αν δεν είναι σωστή, το προϊόν μπορεί να έχει ήδη αναπτύξει μικρόβια.
30. Να μεταφέρεις τα τρόφιμα γρήγορα στο σπίτι
Η καθυστέρηση αυξάνει τον χρόνο παραμονής στη «ζώνη κινδύνου».
