Çin, İngiltere, ABD ve İspanya'dan 844 binden fazla yetişkinin sağlık verilerinin incelendiği araştırma, yalnızca vücut kitle indeksine (VKİ) dayanmanın obeziteyi hem olduğundan fazla hem de az tahmin edebildiğini ortaya koydu.
Obezite tanısında yalnızca vücut kitle indeksine (VKİ) dayanmak, hem obezite riski taşıyan bazı kişilerin gözden kaçmasına hem de gerçekte obez olmayan kişilerin yanlış sınıflandırılmasına neden olabiliyor.
King's College London öncülüğünde yürütülen ve Çin, Birleşik Krallık, ABD ile İspanya'dan 844 bin 108 yetişkinin sağlık verilerinin incelendiği uluslararası araştırma, obezitenin değerlendirilmesinde VKİ'nin ötesine geçen bir yaklaşımın gerekliliğine işaret ediyor.
Çarşamba günü Nature dergisinde yayınlanan bulgular, mevcut tanı yöntemlerinin fazla vücut yağının sağlık sorunlarına yol açtığı kişiler ile henüz organ işlevlerinde bozulma görülmese de sağlık riski taşıyan kişileri birbirinden yeterince ayıramayabileceğini gösteriyor.
Çalışmanın kıdemli yazarı ve King's College London Metabolik ve Bariatrik Cerrahi Bölümü Başkanı Profesör Francesco Rubino, basın açıklamasında, "Obezitesi olan kişiler, herkes gibi, ihtiyaçlarına uygun bakım almayı hak eder: ne daha azını ne de daha fazlasını," dedi.
VKİ tek başına neden yeterli değil?
Obezite günümüzde büyük ölçüde kişinin boyu ve kilosu kullanılarak hesaplanan vücut kitle indeksi üzerinden sınıflandırılıyor. Ancak VKİ, vücuttaki yağ miktarını, yağın hangi bölgelerde toplandığını veya kişinin sağlığını ne ölçüde etkilediğini doğrudan göstermiyor.
Ocak 2025'te The Lancet Diabetes & Endocrinology dergisinde yayınlanan bir Komisyon raporu da yalnızca VKİ'ye dayanan yaklaşımın ötesine geçen yeni bir obezite tanı çerçevesi önermişti.
Raporda iki kategori arasında ayrım yapılması tavsiye edilmişti: Fazla vücut yağının organ işlevlerini veya günlük yaşam aktivitelerini olumsuz etkilediği klinik obezite ve fazla vücut yağının sağlık risklerini artırmasına rağmen normal vücut işlevlerinin korunduğu preklinik obezite.
King's College London araştırmacıları ve uluslararası çalışma ekibi, bu yeni çerçevenin obeziteyi belirlemede ve sağlık sonuçlarını öngörmede daha isabetli olup olmadığını incelemek üzere yola çıktı.
Analizler, yalnızca VKİ kullanılmasının araştırmaya dahil edilen dört ülkedeki popülasyonlarda obeziteyi hem olduğundan fazla hem de az tahmin ettiğini ortaya koydu.
Bel çevresi ve bel-boy oranının VKİ değerlendirmesine eklenmesi, sınıflandırma hatalarını azalttı. Yalnızca VKİ'ye dayanılması, katılımcıların yüzde 8,6'sında obezite düzeyindeki vücut yağını tespit edemezken, yüzde 3,1'ini de yanlış biçimde obez olarak sınıflandırdı.
Araştırmacılar, klinik obezitenin tüm obezite vakalarının yüzde 23 ila 31'ini oluşturduğunu, toplam nüfustaki görülme sıklığının ise yüzde 5,6 ile 10,9 arasında değiştiğini belirledi.
Klinik ve preklinik obezite arasında sağlık riski farkı
Araştırmanın önemli bulgularından biri, klinik ve preklinik obezitenin farklı sağlık sonuçlarıyla ilişkili olmasıydı.
Klinik obezite, ölüm riskinde belirgin ölçüde daha yüksek bir artışla bağlantılı bulunurken, preklinik obezite daha sınırlı bir risk artışıyla ilişkilendirildi.
Araştırmanın başlangıcında preklinik obezite olarak sınıflandırılan kişilerin büyük çoğunluğu da 10 yıllık takip süresince klinik obeziteye ilerlemedi. Bu oran, incelenen farklı gruplarda yüzde 77 ile 91 arasında değişti.
Rubino, "Vücut kitle indeksi tek başına, bir kişinin halihazırda hasta mı yoksa hastalık riski altında mı olduğunu ya da ne tür bir bakıma ihtiyaç duyduğunu bize söyleyemez. Bu da insanları hem yetersiz tedaviye hem de gereğinden fazla tedaviye karşı savunmasız bırakıyor," dedi.
Preklinik obezitenin otomatik olarak aktif bir hastalık gibi tedavi edilmemesi gerektiğini, ancak zararsız da kabul edilemeyeceğini belirten Rubino, bazı kişilerin önleyici tedaviden yararlanabileceğini, ancak müdahalenin yoğunluğunun bireysel risklere göre belirlenmesi gerektiğini söyledi.
Araştırmacılara göre klinik ve preklinik obezite arasındaki ayrım, sağlık çalışanlarının mevcut bir hastalık nedeniyle tedaviye ihtiyaç duyan kişileri, önleyici müdahalelerden fayda görebilecek kişilerden daha iyi ayırt etmesine yardımcı olabilir. Böylece yüksek VKİ'ye sahip herkese aynı tedavi yaklaşımının uygulanmasının da önüne geçilebilir.
Çalışmanın ilk yazarı, Çin'in Wuhan kentindeki Huazhong Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nden Profesör An Pan ise klinik ve preklinik obezite arasındaki sağlık sonuçları farklarının farklı ülkeler ve etnik gruplarda tutarlı biçimde gözlemlendiğine dikkat çekti.
Pan, bu bulguların yeni tanı çerçevesinin dünya genelinde benimsenmesini ve obezite bakımının yanı sıra sağlık politikalarının da iyileştirilmesini desteklediğini söyledi.
euronews
