Antalya'da gerçekleştirilen ve Cuma günü sona ermesi planlanan COP31, ülkelerin ortak bir metinde anlaşamamaları nedeniyle hafta sonuna sarktı. Tartışmanın odak noktasını fosil yakıtlar oluşturuyor.
Antalya'da düzenlenen 31'inci Birleşmiş Milletler (BM) İklim Zirvesi'nde (COP31) müzakereler bugüne sarktı.
İki haftalık görüşmelerin ardından yaklaşık 200 ülke hâlâ ortak bir metinde anlaşabilmiş değil. Dün sona ermesi planlanan zirve, revize edilmiş yeni bir karar metni yayımlanamadığı için uzamış durumda; kapanış oturumunun da ne zaman yapılacağı belli değil.
Müzakereciler geceyi masa başında geçirirken müzakerelere başkanlık eden Avustralya, üçüncü taslak üzerinde çalışıyor.
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Cuma akşamı yapılan genel kurulda yalnızca bazı teknik düzenlemelerin onaylandığını bildirdi. "Bitiş çizgisine yakınız ama henüz orada değiliz" diyen Kurum, delegasyonlara "Dünya bu salondan iyi haberler bekliyor" çağrısında bulundu.
Kurum'un konuşması, "Geleceği öldürüyorsunuz!" diye bağıran, boynunda sembolik olarak kırmızı bir idam ipi geçirmiş bir protestocu tarafından kesildi. Söz konusu kişi, BM güvenlik görevlileri tarafından salondan çıkarıldı.
Anlaşmazlığın temelinde fosil yakıtlar var
Hafta başında yayımlanan ilk taslakta fosil yakıtların daha hızlı terk edilmesi çağrısı yer alıyordu. Suudi Arabistan gibi üretici ülkeler bu tür çağrılara sert biçimde karşı çıkıyor. Perşembe günü yayımlanan ikinci taslakta ise fosil yakıtlara dair tüm atıfların metinden çıkarıldığı görüldü.
Almanya ve Avrupa Birliği (AB), küçük ada devletleri ve bazı Güney ülkeleri, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın karar metnine girmesini istiyor. AB, revize taslağın zirveyi "bir fosil yakıt zirvesine dönüştürme riski taşıdığını" belirtirken Fransa, Panama ve Solomon Adaları'nın da aralarında bulunduğu 12 ülke Cuma günü ortak bir mektup yayımladı.
Mektupta, anlaşmada "fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik net bir ifadeye" yer verilmesi istendi. Panama, bunun yapılmaması hâlinde müzakerelerden çekilebileceğini duyurdu.
Elektrifikasyon önerisi tartışmalı
Taslak, küresel ekonominin elektrifikasyonu için de bir hedef öneriyor. Buna göre elektriğin nihai enerji talebindeki payı 2035'e kadar yüzde 35'e çıkacak. Zirvenin ev sahipleri Türkiye ve Avustralya bu hedefin arkasında duruyor.
Ancak metinde söz konusu yeni elektrik üretiminin yenilenebilir kaynaklardan sağlanması gerektiği belirtilmiyor. Bazı ülkeler bu yüzden, hedefin "temiz" olması gerektiğini ifade ediyor.
Finansman ve iklim hedefleri de çözülemedi
Son taslak, küresel ısınmada 1,5 derece sınırının yakında aşılacak olmasından "derin endişe" duyulduğunu belirtiyor. Isınmanın bu eşiğin altına mümkün olan en kısa sürede indirilmesi çağrısı ise bu endişeye rağmen metinden çıkarıldı.
İklime uyum için öngörülen 120 milyar dolarlık hedefin de metinden çıkarılması tepkiyi artırdı. Söz konusu tepkilerden birini sert şekilde dile getiren Gana Çevre Bakanı Zanetor Agyeman-Rawlings, "Buraya dilenmeye gelmedik" dedi.
Gelişmekte olan ülkeler, zengin ülkelerin iklim yardımı yükümlülüklerini yerine getirmediğini savunuyor.
"Pazar gününe kadar vaktim var"
Avustralya İklim Bakanı ve müzakere başkanı Chris Bowen, delegasyonlar arasındaki mekik diplomasisini "iş bitene kadar" sürdüreceğini vurgulayarak tarafların pozisyonlarının "güçlü" olduğunu ama kimsenin kendisine "Pes edelim, eve gidelim" demediğini aktardı.
Zirvelerin uzaması BM iklim görüşmelerinde sıklıkla yaşanan bir durum. Almanya adına müzakereleri yürüten Çevre Bakanı Carsten Schneider Çarşamba günü yaptığı açıklamada, "Pazar gününe kadar vaktim var" ifadesini kullanmıştı.
AFP / ET,MUK
DW

















